شنبه - ۱۳۹۹/۰۴/۲۱
صفحه اصلی >> مقالات >> هنری >> درباره هنر معرق کاری

درباره هنر معرق کاری

صنایع دستی ایران
معرق کاری یا موزاییک سازی یکی از رشته های صنایع دستی است.
معرق سازی در ایران از سده ۶ هجری و دوره سلجوقیان با ساخت کاشی معرق پیشرفت کرد و در سده هشتم کامل تر و ظریف تر شد. در سده نهم و دهم هجری نیز رشد بسیار زیادی کرد. شهرهای اصلی معرق سازی در این دوره اصفهان، یزد، کاشان، هرات، سمرقند و آران و بیدگل بودند.
هنر موزاییک از دیرزمان شناخته شده بود و تا به امروز نیز کاربرد دارد. در بین النهرین و مصر باستان نوعی موزاییک در اندازه های کوچک و برای مصارف تزئینی و زینتی ساخته می شد ولی رومیان آن را چون یک قالب هنری همپایه دیوارنگاری به کار می بردند. صنعت موزاییک سازی توسط هنرمندان صدر مسیحیت ادامه یافت و در اوایل قرون وسطی به خصوص در قلمروی امپراتوران بیزانسی به اوج شکوفایی خود رسید (مثلاً موزاییک های کلیسای سان و تیله در راونا).

معرق چیست؟
در دایره المعارف هنر(نوشته رویین پاکباز)، در تعریف معرق چنین آمده است: معرق (موزاییک Mosaic) طرح پیک نما یا انتزاعی ساخته شده از قطعات سنگ، شیشه، سفال، چوب رنگین بر روی دیوار، سقف، زمین و غیره است.

انواع معرق
معرق چوب.
معرق کاشی.
معرق موزائیک.

معرق کاری در ایران
در بعضی از منابع به اشتباه گفته شده است که معرق چوب برگرفته از کاشی معرق است و معرق در ایران از هند وارد شده است. در حالی که در سبک هندی چوب زمینه ی کار یک تکه است و به علاوه جنس چوب از فوفل است. شیوه کار در سبک هندی به این شکل است که ابتدا طرح را بر روی چوب پیاده کرده و سپس شکل ها را بریده و بعد با تکه های مختلف چوب پر می کنند.
طبق آخرین کاوش هایی که در شهر سوخته واقع در زابل انجام گرفته است، شانه ای پیدا شده است که بر روی آن گلی با تکه های چوب کار شده است. این نشانه متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش است. پیدا شده این شانه دلیلی بر بطلان دو نظریه فوق الذکر است. علاوه بر این، طرح گل روی شانه با طرح گلی که بر روی سفالینه ها کشف شده است یکی است که نشان می دهد شانه ی یافت شده نمی تواند از جایی وارد ایران شده باشد. (بر اساس کاوش های استاد مهران امیر اینانلو).

معرق نوین
معرق به شکل امروزی یک هنر نوین است که در سال ۱۳۰۹هجری شمسی اولین کارگاه آن توسط حسین طاهرزاده ایجاد شد که کارگاه منبت بود و توسط احمد امامی و پسرانش خلیل و علی در سال ۱۳۱۰ در رشته معرق و مشبک به کارگاه منبت فوق الذکر اضافه شد.
از اساتید آن زمان می توان به برادران امامی و استاد زابلی اشاره کرد. از استادان معاصر می توان به استاد اینانلو اشاره کرد که ابداع کننده سبک تفکیک رنگ است. در این سبک تکنیک های نقاشی را روی معرق پیاده می کنند. تکنیک هایی مانند پرسپکتیو- سایه روشن- نور و . . ولی در معرق سنتی به صورت مینیاتور(نقاشی ایرانی)کار می شد و بیشتر طرحهای به کار رفته از آثار استاد محمود فرشچیان بود. درمعرق سنتی مبحثی به عنوان تفکیک رنگ وجود نداشت و به صورت کلی فرم ها یک تکه و با کمک خط اره نشان داده می شدند.
منبع مقاله :
سید اخلاقی؛ پریسا، (۱۳۸۹)، دانشنامه کوچک صنایع دستی ایران، تهران: قصیده، چاپ دوم

نویسنده: پریسا سید اخلاقی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: