جمعه - ۱۳۹۹/۰۴/۲۰
صفحه اصلی >> مقالات >> سیاسی >> آن ها کمتر «بشر» بودند؟

آن ها کمتر «بشر» بودند؟

قاعدتاً باید میان حقوق و عدالت پیوندی ناگسستنی وجود داشته باشد، چرا که برای تحقق عدالت است که حقوق ایجاد می شود و معنا می یابد. بدون تردید نمی توان یک ساختار حقوقی را بدون عدالت ترسیم کرد اما مشکل از جایی آغاز می شود که بی عدالتی در دامان حقوق رشد می کند و پر و بال می گیرد. ساختار جوان حقوق بین المللی، تابعان و شرایط آن در عمل منجر به ایجاد موقعیت هایی می شود که در پاره ای از مواقع به بی عدالتی منجر می شود. ساختاری
آن ها کمتر «بشر» بودند؟
نویسنده: سعید راد

بررسی دو وضعیت: غزه و بحرین

قاعدتاً باید میان حقوق و عدالت پیوندی ناگسستنی وجود داشته باشد، چرا که برای تحقق عدالت است که حقوق ایجاد می شود و معنا می یابد. بدون تردید نمی توان یک ساختار حقوقی را بدون عدالت ترسیم کرد اما مشکل از جایی آغاز می شود که بی عدالتی در دامان حقوق رشد می کند و پر و بال می گیرد. ساختار جوان حقوق بین المللی، تابعان و شرایط آن در عمل منجر به ایجاد موقعیت هایی می شود که در پاره ای از مواقع به بی عدالتی منجر می شود. ساختاری که متأثر از متغیرهای متعددی چون سیاست، اقتصاد و قوای نظامی است می تواند دستخوش تبعیض شود و ساختار حقوقی نظام بین الملل را به چالشی عمیق بکشاند. یکی از این دست قواعد که سیاست زدگی نظام حقوق بین الملل از در و دیوارش می بارد، مداخلات بشردوستانه است. در حالی که در برخی موارد نسبت به اعزام قوای نظامی برای جلوگیری از نقض حقوق بشر اندکی تعلل صورت نگرفته، اما در برخی موارد دیگر صرفاً به این خاطر که حکومت متجاوز با نهادهای تصمیم گیر سر و سری داشته نه تنها از گزند مداخله بشر دوستانه دور مانده که از سوی دیگر به ادامه تعدی هایش تشویق شده است.

۱.جنگ ۲۲ روزه غزه؛ پیش بینی دقیق نتانیاهو!

آخرین رویارویی میان نیروهای حماس و رژیم صهیونیستی از ۲۷ دسامبر ۲۰۰۸ به بهانه دستگیری دو نظامی صهیونیستی توسط رزمندگان حماس آغاز و تا ۱۷ ژانویه ۲۰۰۹ ادامه یافت. نبردی نابرابر که در میان اعراب از آن با نام «کشتار غزه» یاد می شود. درگیری های نظامی میان دو طرف در شرایطی آغاز شد که پیشتر رژیم صهیونیستی در ۱۹ دسامبر ۲۰۰۸ میلادی و در آخرین روز از آتش بس ۶ ماهه، حماس را متهم به نقض مکرر آتش بس نمود و اعلام کرد که این موافقت نامه را تمدید نخواهد کرد و از سوی دیگر نیز حماس محاصره اقتصادی خود توسط رژیم صهیونیستی را دلیلی برای عدم تمدید موافقت نامه آتش بس نامید. این درگیری ها منجر به کشته شدن حدود ۱۴۰۰ فلسطینی اعم از نظامی و غیرنظامی شد. اما سر آغاز جنگ هرچه بود در ادامه نیروهای رژیم صهیونیستی یکی پس از دیگری به نقض کلیه قواعد و مقررات بین المللی اقدام کردند. به گزارش ریچارد فالک گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در مورد فلسطینیان شواهدی وجود دارد که نشان می دهد رژیم صهیونیستی در این جنگ با نقض فاحش حقوق بشردوستانه به کرات مرتکب جنایات جنگی شده است. از جمله این اقدامات عدم وجود امنیت برای غیرنظامیان مناطق پرجمعیت فلسطینی، استفاده از خمپاره های محتوی فسفر سفید یا درجه سوختگی بسیار شدید و حمله به بیمارستان های القدس و الوفا در مرکز کمک رسانی سازمان ملل در شرایطی است که ۷۰۰ شهروند غیرنظامی در آن مرکز حضور داشته اند. حمله به مدارس ساخته شده توسط سازمان کمک به آوارگان ملل متحد در اردوگاه جبالیا در شرایطی که عده ای از مردم در آن پناه گرفته بودند و کشته شدن ۴۵ نفر و مجروح شدن ۴۰ غیرنظامی و بسیاری اقدامات دیگر که مخرج مشترکشان نقض فاحش اصول و قواعد حقوق بشری توسط ارتش رژیم صهیونیستی است، شورای امنیت سازمان ملل را بر آن داشت که قطعنامه ۱۸۶۰ را در خصوص اعلام آتش بس فوری و با دوام در نوار غزه به تصویب برساند. هم چنین شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد قطعنامه ای را در خصوص گسیل داشتن فوری یک کمیته حقیقت یاب به منطقه جهت بازدید و تحقیق و تشخیص فعالیت هایی که تخطی از قوانین بشردوستانه و نقض فاحش مقررات حقوق بشری است به تصویب رسانید و رژیم صهیونیستی در همان جلسه محکوم به نقض قوانین حقوق بشری در جنگ غزه شد.
پس از این مصوبه کمیته حقیقت یاب سازمان ملل متحد به ریاست قاضی «ریچارد گلدستون» تشکیل و در پایان گزارشی را که به «گزارش گلدستون» شهرت یافت، منتشر کرد. این گزارش در ۵۴۷ صفحه مشتمل بر ۲۰ هزار صفحه، سند و عکس مختلف است و رژیم صهیونیستی در جای جای آن متهم به ارتکاب جرایم جنگی است. این گزارش با اشاره به ادامه تحریم نوار غزه و بسته بودن گذرگاه ها، رژیم صهیونیستی را به علت استفاده از فسفر سفید برای حمله به ساختمان های آژانس امدادرسانی به آوارگان (آنروا)، هدف قرار دادن بیمارستان القدس و حمله به بیمارستان الوفا، ناقض قوانین بین المللی، مرتکب جنایات جنگی و ضدبشری دانست. «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر رژیم صهیونیستی در جلسه ۱۲ اکتبر کنست اطمینان داد که اجازه ندهد هیچ یک از سربازان و افسران اسرائیلی در پی این گزارش محاکمه شوند.
شورای حقوق بشر سازمان ملل در روز جمعه ۱۶ اکتبر ۲۰۰۹ و بعد از بررسی دو روزه، گزارش گلدستون را تصویب کرد. ۲۵ عضو از ۴۷ عضو این شورا به این قطعنامه رأی موافق دادند. ۱۱ عضو نیز به تصویب این گزارش رأی ممتنع دادند. این در حالی است که ۶ کشور آمریکا، ایتالیا، اوکراین، اسلوواکی، هلند و مجارستان به این گزارش رأی منفی دادند. مقامات رژیم صهیونیستی تصویب این گزارش را دیپلماسی خنده آور ضد رژیم صهیونیستی نامیدند، ولی فلسطینیان از تصویب گزارش استقبال کردند.

در پی ارجاع گزارش گلدستون به مجمع عمومی سازمان ملل توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل، این گزارش در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۰۹ در مجمع عمومی سازمان ملل مورد بررسی قرار گرفت. این گزارش به درخواست ۲۰ کشور از اعضای اتحادیه عرب در دستور کار مجمع قرار گرفت و در نهایت توانست با کسب ۱۱۴ رای موافق در مقابل ۱۸ رای مخالف به تصویب برسد و مجمع عمومی نیز قطعنامه خود را در مورد تصویب آن صادر کند.

رژیم صهیونیستی در جنگ ۲۲ روزه به کرات مرتکب نقض متعدد قواعد مختلف بین المللی شد. جنایت علیه بشریت، نقض فاحش حقوق بشر، نقض فاحش حقوق بشر دوستانه در زمان درگیری با نیروهای فلسطینی با آن که به وضوح قابل مشاهده و اثبات است اما هیچ گاه منجر به مداخلات بشر دوستانه چه با مجوز شورای امنیت سازمان ملل و چه بدون آن نشد. انگار نتانیاهو راست گفته بود؛ او اجازه نداد حتی یک صهیونیست محاکمه شود.
کشته ها منبع مرکز حقوق بشر فلسطین وزارت بهداشت فلسطین وزارت دفاع رژیم صهیونیستی
تعداد کل کشته شدگان فلسطینی ۱۴۱۷ ۱۴۴۰ ۱۱۶۶
رزمندگان فلسطینی ۲۳۶ موجود نیست ۷۰۹
غیرنظامیان فلسطینی ۹۲۶ موجود نیست ۲۹۵
زنان ۱۱۶ ۱۱۴ ۴۹
کودکان ۳۱۳ ۴۳۱ ۸۹
نیروهای پلیس ۲۵۵ موجود نیست موجود نیست

۲.کشتار شیعیان بحرین:

طغیان مردم بحرین برضد حکومت پادشاهی آن کشور که عده ایی از آن با نام «خیزش بحرین» نام می برند و کشتار بی رحمانه مردم این کشور توسط نیروهای دولتی، نمونه روشنی از عدم مداخله سازمان ملل متحد و در رأس آن شورای امنیت به عنوان متولی اصلی حفظ صلح و امنیت بین المللی در جهان است.
مردم بحرین در فوریه ۲۰۱۱ و در ادامه موج خیزش های مردمان عرب، در اعتراض به اقدامات دولت بحرین و به ویژه تبعیض های سیاسی موجود در این کشور راهی خیابان ها شدند. خواسته ابتدایی معترضان بحرینی شامل درخواست برکناری شیخ خلیفه بن سلمان آل خلیفه نخست وزیر و پسر عموی امیر بحرین بود که از ۱۹۷۱ ریاست دولت را در اختیار دارد. همچنین آزادی زندانیان سیاسی و نیز تدوین یک قانون اساسی جدید از دیگر خواسته های اصلی معترضان به شمار می رفت.
در روز نخست این اعتراض ها، یک نفر کشته و ۱۴ نفر نیز مجروح شدند. برخورد خشن دولت بحرین با معترضان، باعث شعله ور شدن دامنه اعراضات شد. در مقابل هر چه معترضان بر مسالمت آمیز بودن تظاهرات خود اصرار داشتند، دولت آل خلیفه هزینه حضور در خیابان را افزایش می داد. استفاده مکرر از گاز اشک آور برای متفرق کردن معترضان، تیراندازی مستقیم به سمت آن ها و تعقیب و دستگیری خانه به خانه معترضان در محله های شیعه نشین بخشی از اقدامات سرکوبگرانه دولت بحرین بود. با این همه مدتی نگذشت که دولت به خوبی متوجه شد که سیل معترضان سنگین تر از آن است که بتواند به تنهایی از پس آن برآید. در پی درخواست منامه، نظامیان آل سعود به عنوان «سپر شبه جزیره» وارد بحرین شدند و در یکی از سهمگین ترین سرکوب های جنبش های مردمی، موفق شدند آرامش نسبی را در بحرین برقرار کنند. به دلیل سخت گیری های خبری ای که دولت بحرین پس از اعتراض های این کشور به عمل آورده هنوز مشخص نیست که دقیقاً چند نفر در درگیری های بحرین کشته شده اند. با این همه برخی اخبار از کشته شدن بیش از ۸۰ نفر حکایت دارند. علاوه بر این ها براساس اسناد حقوق بشری از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر دولت ها از اعمال هرگونه تبعیضی براساس مذهب، قومیت، زبان، نژاد و… ممنوع شده اند. با این وجود، نزدیک به ۷۰ درصد از جمعیت بحرین را شیعیان تشکیل می دهند اما نه تنها تبعیض های متعددی در انتصاب این افراد به رده های بالای سازمان های دولتی اعمال می شود که وزرای کابینه بحرین نیز عمدتاً از میان اقلیت حاکم و سنی این کشور انتخاب می شوند، بدیهی است که اقدامات دولت بحرین از مصادیق بارز نقض فاحش و سیستماتیک حقوق بشر به شمار می رود اما دولت های غربی و سازمان های بین المللی در واکنش به اقدامات دولت بحرین یا سکوت کردند یا به صدور بیانیه هایی کلی اکتفاء نمودند. همان گونه که در نمودارهای مقایسه ای ۱ و ۲ نیز مشخص شده است دولت بحرین در سطوح پایینی از مؤلفه های شکل دهنده یک زمامداری دوکراتیک، به سر می برد. دولت ایالات متحده آمریکا که در مورد نقض حقوق بشر در لیبی، سومالی، سودان و… همواره در صف اول دولت های مدعی خواستار مداخلات بشر دوستانه بوده است نیز تنها پس از بالا گرفتن کار، از آل خلیفه خواست تا تساهل بیشتری در برخورد با معترضان داشته باشد.

منبع: ماهنامه همشهری ماه شماره ۹۴.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: