دوشنبه - ۱۳۹۷/۰۴/۰۴
صفحه اصلی >> مقالات >> یاداشت مدیر >> ویژگی ها رمضان در دعای رمضان

ویژگی ها رمضان در دعای رمضان

خداوند تبارک و تعالی دارای مخلوقات فراوانی است و به تعبیر قر آن کریم  مخلوقات خدا  لا تعد و لا تحصی است . زمین و آسمان ، کوه و صحرا ، جنگل و دریا ، انسان و حیوان همه و همه مخلق خداوند است.هرکدم از این مخلو قات در چرخه حیات طبیعی دارای نقش موثر اند.
هر یک از مخلو قات بناچار از دو ظزف زمان و مکان  بر خوردارند و به عبارت دیگر هیچ موجود و مخلوقی نیست که عاری و بی نیاز از ظرف زمان و مکان باشند.و هر فرد عالم و عاقلی این مطلب را  تایید می کند.
در اینکه آیا  زمان مخلوق است یا نه ؟ بین اندیشمندان اسلامی  اختلاف است.  متکلمین زمان را قدیم و حکما زمان را حادث و مخلوق خدا می دانند (۱)
از نظر فلاسفه اسلامی ، نظریه متکلمین صحیح نیست . زیرا از نظر آنان یک قدیم بیشتر وجود ندارد و آن قدیم ذاتی است که در واجب الوجود بالذات یعنی خداوند تبارک و تعالی منحصر است . از همین روی ، زمان حادث و مخلوق خداوند تبارک و تعالی است.
سنجش زمان با واحد های  مختلف اندازه گیری می شود که ثانیه ، دقیقه ، ساعت ،روز ، شبانه  روز ،  هفته ، ماه ، سال ، سنه ( قرن) از واحد های اندازه گیری زمان می باشند. گرچه واحد های کوچکتری نیز برای سنجش زمان در نظر می گیرند.
در متون اسلامی بویژه قرآن کریم و روایات اهل البیت ( علیه السلام )و نیز ادعیه ماثوره از آنان  ،از ساعت (ساعه) ، روز (نهار) و شب (لیل)، ماه (شهر ) و سال ( سنه ) بیشتر استفاده شده است.
در شریعت مقدس اسلام علاوه بر اینکه انسان اشرف مخلوقات است . برخی از مکانها همانند بیت الله الحرام ، بیت المقد س ، مدینه النبی ( حرم رسول الله ) و حرم و مضاجع شریف و مقدس اهل البیت ( علیه السلام ) دارای حرمت و قداست خاصی  بوده ودر فرهنگ تشیع از ارزش و احترا م ویژه ایی برخوردار است. و همینطور  اوقات  دارای چنین احترام و ارزشی  برخوردار اند. در یکی از دعا های ماه مبارک رمضان می خوانیم :
و هذا شهر عظمته و کرمته و شرفته و فضلته علی الشهور و هو الشهر الذی فرضت صیامه علی و هو شهر رمضان الذی الذی انزلت فیه القران هدی للناس و بینات من الهدی و الفرقان و جعلت فیه لیله القدر و جعلتها خیرا من الف شهر ( ۲ )
ترجمه:
<  واین ماهی است که بزرگش کردی و گرامیش داشتی و شرافتش بخشیدیو برترش ساختی بر ساختی بر سایر ماهها. و آن ماه رمضان است که فرو فرستادی در آ ن قرآن را ، برای راهنمایی مردم و نشانه های درست از هدایت و فرق میان حق و باطل و نهادی در آن شب قدر را ، و قرار دادی آنرا بهتر از هزار ماه.>
در این فراز از دعا ، به چند ویژگی از ویژگی های ماه رمضان اشاره دارد.
-۱  این ماهی است که بر دیگر ماههای سال عظمت ،کرامت ، شرافت و فضیلت دارد زیرا در خطبه ای از پیامیر اکرم (صلی الله علیه وسلم ) در آخر ماه شعبان بیان فرمودند در عظمت این ماه می فرمایند:
روی عن الصدوق بسند معتبر عن علی بن موسی الرضا  علیه السلام  عن آبائه علیه السلام  ، عن امیر المومنین علی علیه السلام قال :
ان رسول الله صلی الله علیه و آله خطبنا ذات یوم ، فقال ایها الناس انه قد اقبل الیکم ضهر الله با لبرکه و الرحمه والمغفره شهر عند الله افضل الشهور و ایامه افضل ضالایام و لیالیه افضل لیالیه  و ساعاته افضل الساعات هو شهر دعیتم الی ضیافت الله و جعلتم فیه من اهل الکرامه ، انفاسکم فیه تسبیح و نومکم فیه عباده  و علیکم فیه مقبول و دعاکم فیه مستجاب فاسئلوا الله ربکم بنیات صادقه و قلوب طاهر ان یوفقکم لصیامه و تلاوه کتابه (۳)
ترجمه :
امام رضا علیه السلام به نقل از پدران بزگوارش ، از امام علی علیه السلام  اینگونه نقل می کند که ایشان فرمودند :
روزی درجلسه ای حاضر بودم، رسول خدا صلی الله علیه و آله  برای ما خطبه خواند و فرمود : ای مردم ! اینک ماه خدا به سوی شما روی آورده است؛ با برکت و رحمت و آمرزش ، گویا روز های آخر شعبان بوده ؛ بنا بر این حضرت ماه رمضان را تشبیه می کند به کسی که به طرف انسان می آید و مثل آن که سوغاتی بسیار جالب  و نفیس همراه خود آورده است که آن برکت و رحمت و مغفرت است ماه رمضان نزد خدا، از بهترین ماههای سال و رزوزهای آن ، شریفترین روزها و شب های آن ، بهترین  شب ها و ساعت های آن  ، بهترین ساعت هاست . ماه رمضان ، ماهی است که شما را در ان  ، به مهمانی خدا را فرا خوانده اند ، شما را گرامی و محترم شمرده اند ف و مورد پذیرایی قرار داده اند ، تا آنجا که نفس زدن شما در این ماه ، ثواب تسبیح گفتن و خواب شما در آن ، ثواب عبادت دارد. اعمال شما مورد پذیرش حضرت حق  و دعای شما مستجاب است . بنا بر این از پروردگار خود با نیت خالص  و دلی پاک  بخواهید  که شما را بر روزه گرفتن این ماه و تلاوت قران مجید ، موفق بدارد .
از روایت دیگری که شیخ صدوق آنرا نقل کرده اند   شرافت ماه رمضان ، پیش از آمدنش شناخته می شود :
عن عبد السلام بن صالح الهروی قال دخلت علی ابی الحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام فی آ خر جمعه من شعبان فقال لی یا اباالصلت ، ان الشعبان قد مضی اکثره و هذا آخر جمعه منه ، فتدارک فیما بقی منه تقصیرک  فیما مضی عنه و علیک  بالاقبال علی ما یعینک و ترک ما لا یعینک و اکثر من الدعا و الاستغفار و تلاوه القرآن و تب الی الله من ذنوبک   لیقبل شهر الله علیک و انت مخلص   للله و عزوجل و لا تدعن امانه فی عنقک الا ادیتها و لا فی قلبک حقدا علی مومن الا نزعته و لا ذنبا انت مرتکبه الا اقلعت عنه واتق الله و توکل علیه فی سرائرک و علانیتک ومن یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لک شیئ قدرا و اکثر من ان تقول فیما بقی من هذا الشهر. اللهم ان لم تکن غفرت فیما مضی من شعبان فاغفر لنا فیما بقی منه  فان الله تبارک و تعالی ینعق فی هذا الشهر رقابا من النار لحرمه شهر رمضان .(  ۴)
ترجمه :
اباصلت هروی می گوید در آخرین جمعه ماه شعبان بر امام رضا علیه السلام وارد شده . حضرت فرمودند: ای اباصلت ! بیشتر روز های ماه شعبان گذشت . اینک آخرین جمعه آن است ؛ پس در این چند روز باقی مانده، کوتاهی و تقصیرت را نسبت به گذشته جبران کن !  بر تو باد که روی آوری به آنچه برای تو فایده دارد، پس باید زیاد دعا کنی و طلب مغفرت نمایی و قرآن بخوانی و از گناهت به درگاه خدا توبه کنی تا این هنگام که فرا رسیدن ماه مبارک ، تو خالص و پاک باشی. مبادا امانتی بر دوش تو باشد مگر آنکه آن را مسترد نمایی و یا در دل تو کینه ای باشد نسبت به یک نفر مومن ، مگرآنکه بر طرفش نمایی و گناهی باشد که انجام می دادی و هنوز از آن دل نکنده باشی، از خدا بترس! و در تمام کار های پنهان و آشکارت  به خدا توکل کن ! زیرا هرکس به خدا توکل کند خداوند برای او کافی است.
ای اباصلت ! این چند روز باقی مانده از ماه شعبان  زیاد بگو : خدا یا اگر تاکنون گناهان مرا نبخشیده ایی، پس در بّاقی مانده آن مرا ببخش. به درستی که خدای تعالی در این ماه ، به احترام ماه رمضان ، افراد زیادی را از آتش جهنم آزاد می کند همانا خداوند متعال  ماه مبارک را بهانه ایی قرار داده تا بندگانش را مورد لطف و رحمت و مغفرت قرار دهد.

۲- ویژگی دوم ماه رمضان
این ماه ، ماه نزول قرآن است  و آیه اول سوره قدر ( انا انزلناه فی لیله القدر ) تصریح و نص در انزال قرآن کریم بر قلب نازنین پیامبر  صلی الله علیه و آله وسلم است.

عن ابی عبدالله علیه السلام قال نزلت التورت فی ست مضین من شهر رمضان و نزل النجیل فی اثنتی عشره مضت من شهر رمضان و نزل الزبور فی ثمانی عشره مضت من شهر رمضان و نزل القران فی لیله القدر (۵)
ترجمه :
ابو بصیر از امام صادق  علیه السلام اینگونه نقل می کند : تورات در ششم ماه رمضان و انجیل د ر دوازدهم ماه رمضان و زبور در هیجدهم ماه رمضان و قران در شب قدر نازل شده است .
۳- ویژگی سوم ماه رمضان
قرار گرفتن شب قدر از دیگر ویژگی های ماه مبارک رمضان است.  شب قدر، شب اوج معنویت  و میعاد انسان با خداست . شب قدر شب همنشینی با فرشتگان خدا و شب تقدیر الهی است.
امام باقر علیه السلام در باب اهمیت شب قدر می فرمایند( ۶ ) :
هرکسی شب قدر را احیائ بگیرد گناهانش آمرزیده می شود اگرچه گناهانش به تعداد ستارگان آسمان وسنگینی کوهها  و پیمانه های دریا باشد.
نقل می کنند امام صادق علیه السلام دچار بیماری سختی شد وقتی شب ۲۳ ماه مبارک رمضان و شب قدر فرا رسیدبه غلامش دستور داد که او را به مسجد ببرند ( ۷ ).
بر اساس روایات بسیار زیاد (  ۸  )سرنوشت افراد برای سال بعد مانند  رزق و روزی ، مرگ و میرها ، خوشی و نا خوشی ها و… حوادث دیگر زندگی  بر اساس استعدادها و لیاقت ها در این شب رقم می خورد.
علاوه براین ، شب قدر ، شب نزول فرشتگان الهی است. که آیه  ۳ سوره قدر ( تنزل الملائکه والروح فیه باذن ربهم من کل امر) بر این مطلب تصریح دارد.
البته در رابطه با این موضوع  چه در کتب ادعیه و چه در کتاب روایی  مطالب بسیار فراوانی وجود دارد که  در این مقال ، پرداختن به یکایک آنها میسور نمی باشد وفقط از منظر بخشی از دعای مشترک در ماه مبارک رمضان این مطالب را تقدیم خوانندگان نمودم  و تحقیق و مطالعه بیشتر  را به خود آنان واگذار  می نمایم.
پاورقی :
عبدالرسول عبودیت ، کتاب فلسفه مقدماتی ، ص ۳۰۸
مفاتیح الجنان ، دعاهای ماه رمضان
وسایل الشیعه ، ج ۱۰ ،ص ۳۱۴
بحاالانوار ،ج ۹۶، ص۱۵۷
وسائل الشیعه ،ج ۱۰، ص ۳۱۰
بحارالانوار ، ج ۹۵ ، ص ۱۶۸
بحارالانوار ، ج ۹۵، ص ۱۶۹
تفسیر نور الثقلین ف ج۵، ص۶۳۱
علی   شکری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: