چهارشنبه - ۱۳۹۷/۰۷/۲۵
صفحه اصلی >> مقالات >> دین و اندیشه >> آسیب شناسی دوچرخه­ سواری دختران و زنان ( نویسنده: کاظم علی محمدی)

آسیب شناسی دوچرخه­ سواری دختران و زنان ( نویسنده: کاظم علی محمدی)

چند سال قبل مسأله­ای جنجال برانگیز در رسانه­ها و محافل فرهنگی! مطرح گردید و حرف و حدیث و سخنان ضد و نقیض پیرامون آن زیاد زده شد و آن حکایت دوچرخه سواری بانوان بود. حتی گروهی به این فکر افتادند که لباس­هایی مناسب! برای خانم­های دوچرخه سوار طراحی کنند و به گمان خود راه را برای گسترش فرهنگ دوچرخه سواری هموار نمایند! گروهی هم بر این مسأله مهم فرهنگی! پیشگام شدند و اقدام به دوچرخه سواری در اماکن عمومی مثل پارک­ها و خیابان­ها نمودند و کار به جایی رسید که برخی آقایان و پسران بافرهنگ! در استقبال و حمایت از این تلاش دختران و بانوان فداکار! دوش به دوش آنان در این کار فرهنگی! مشارکت نمودند. مدتی از این داستان گذشت، به تدریج سر و صداها خوابید و حمایت­ها و اعتراض­ها فروکش کرد و گویا مشکل حل شد. اما متأسفانه مشکل حل نشده بود، یک عدّه مصلحت را در سکوت دیدند و عده­ای هم خسته و ناامید شدند و یا کم آوردند ولی حکایت همچنان باقی ماند… . غرض اینکه امروزه از هر کوی و برزنی که رد می­شویم، شاهد دوچرخه سواری­ دختر بچه­ها و گاه دختران نوجوانی هستیم که گوی سبقت را از پسر بچه­ها ربوده­اند و گاه مورد تشویق والدین بزرگوار هم قرار می­گیرند و البته قشر مذهبی جامعه و خانواده­های متدین هم از این پدیده در امان نمانده­اند. حال ممکن است بپرسید که آیا دوچرخه سواری دختران ایراد و اشکالی دارد که به طرح چینین مسأله ای می پردازید؟ اصلا آیا در اسلام و فرهنگ غنیّ اهل بیت(علیهم السلام)به این امر توجهی مبذول شده است؟ آیا دوچرخه سواری دختران تأثیر منفی در رشد شخصیتی و روانی آنان می­گذارد؟ و پرسش­های دیگری از این دست.

پاسخ به این پرسش­ها نیازمند فهم نگاه اسلام به جایگاه زن، نقش تربیتی زن در خانواده و جامعه، مسأله عفت و حیای زن، پوشش زن، تفاوت­هایی که در تربیت دختران با پسران باید لحاظ شود و … دارد که در این نوشته کوتاه مجالی برای بیان ­آن نیست. لکن از باب اینکه «آب دریا را اگر نتوان کشید، هم به قدر تشنگی باید چشید» به چند نکته اشاره می­شود که در خانه اگر کس است یک حرف بس است و العاقل یکفیه الإشاره.

 

نگاه روایی به بحث:

نخست به این چند روایت توجه بفرمایید:

امام صادق(علیه السلام)از پیامبر اکرم(صلی­الله­علیه­وآله) نقل می­کنند که حضرت از سوار شدن زنان بر زین نهی کرده اند۲

نیز امام(علیه السلام)می­فرمایند: «زین مرکب نفرین شده­ای برای زنان است.۳

این دو روایت، بانوان را از  نشستن بر زین و سوارکاری نهی می­کند و شدت نهی در روایت دوم به حدی است که مرتکب این عمل مورد نفرین امام صادق(علیه السلام)قرار گرفته است.

امام صادق(علیه السلام) در ضمن روایت دیگری که علایم آخرالزمان را بیان می­کنند، چنین فرمودند: « (در آن زمان) زنان بر زین­ها سوار می­شوند».۴

امیرمؤمنان علی(علیه السلام) در حدیثی با اشاره به دلیل این نهی، می­فرمایند:« زنانِ خود را بر زین­ها سوار نکنید که این کار باعث تحریک و تهییج زنان و کشیده شدن آنان به سمت فساد و گناه می­شود».۵

در فرمایش دیگر امام صادق(علیه السلام)درباره صبر و شهوت زنان چنین می­فرمایند:« خداوند عزّوجلّ ده برابر صبر بردباری مرد را به زن داده است و اگر هیجان زن تحریک شود شهوت وی ده برابر شهوت مرد خواهد بود».۶

یا در حدیثی دیگر ابو بصیر از امام صادق(علیه السلام)نقل می­کند که حضرت می­فرمودند: «در مسأله لذت­جویی، زن بر مرد نود و نه برابر بیشتر برتری داده شده است، لکن بر این لذت­جویی پرده حیا کشیده شده است (حیا مانع از آن می­شود)».۷

 

حاصل سخن اینکه در روایات رسیده از ائمه معصومین(علیهم السلام) از سوارکاری زنان به این دلیل که باعث تحریک هیجان و شهوت آنان و کشیده شدن به سمت فساد و گناه می­شود، به شدت نهی و ما را به این واقعیت رهنمون شده که اگر هیجان و شهوت زن تحریک شود می­تواند به مراتب بیشتر از شهوت­رانی و لذت­جویی مردان آسیب­زا و ویرانگر باشد.

حال اگر پرسیده شود که ارتباط این روایات با مسأله دوچرخه سواری بانوان چیست؟ در پاسخ باید گفت: با توجه به تعابیری که در روایات آمده “سرج”، “سروج” و “رکوب” ؛ یعنی زین و نشستن بر زین، و در نظر گرفتن این نکته که در اینجا سوارکاری و نشستن بر اسب و امثال آن خصوصیتی ندارد، برداشت اولیه ما از این روایات این است که نهی متوجه نشستن بر هر زینی است چه زین اسب و امثال آن از حیوانات باشد و چه زین دوچرخه، موتورسیکلت و امثال آن از وسایل نقلیه. بخصوص وقتی به این مسأله توجه کنیم که معمولا زین حیوانات بزرگ­تر و پهن­تر بوده است و زین دوچرخه کوچک­تر و باریک­تر و میزان تحریک کنندگی در آن بیشتر.

 

اگر مروری تاریخی هم به این قضیه داشته باشیم خواهیم دید که سیره و روش مسلمانان در صدر اسلام و تا مدت­ها پس از آن چنین بوده است که در مسافرت­ها و جابجایی­ها، خانم­ها بر کجاوه سوار می­شدند نه بر زین حیوانات و بر اساس روایتی که محمد بن مسلم از امام باقر(علیه السلام) نقل می­کند، اولین زنی که در اسلام بر زین نشست عایشه بود، هنگامی که بعد از شهادت امام حسن(علیه السلام)سوار بر قاطری از منزل خارج شد و مردم را تحریک کرد تا نگذارند حضرت در کنار قبر شریف جدّشان(صلی­الله­علیه­وآله) دفن شوند.۸

 

­تحلیل روان شناختی حاصل از روایات:

بنابراین، اسلام و آموزه­های ارزشمند آن، عفت و حیا را بر زن می­پسندد و از هر آنچه که باعث لطمه به آن شود نهی کرده است (بخصوص که توانمندی زنان در شهوات و لذت­جویی بسیار بیشتر از مردان است). یکی از اموری که زمینه این پرده­دری را فراهم می­کند دوچرخه سواری دختران است. با توجه به ساختار و فیزیک خانم­ها، وقتی دختران بر زین دوچرخه سوار می­شوند شرمگاه (فرج) آنان روی زین قرار گرفته و باعث تحریک و تهییج آنان می­شود و به تدریج ممکن است از این کار لذت ببرند و بر این لذت عادت کنند و به مرور زمان ممکن است به سمت خودارضایی کشیده شوند. پدیده­ی نابهنجار و گناه زشت و بزرگی که با توجه به آمار گزارش شده و تجارب مشاوره­ای، متأسفانه روز به روز در میان دختران شایع­تر می­شود. شاید یکی از مصادیق فساد و فجوری که در روایت علی(علیه السلام) بدان اشاره شده، همین باشد. همچنین باید به این مسأله نیز توجه داشته باشیم که بسیاری از رفتارها و عادت­ها از همان کودکی شکل می­گیرند. بعضی از والدین به بهانه کودکی و سن کم بچه­ها، خیلی مراقب رفتار، گفتار، روابط و پوشش فرزندانشان نیستند و هنگامی به فکر می­افتند که دیگر دیر شده و عادت نامطلوبی شکل گرفته و زمان و انرژی زیادی باید صرف کنند تا شاید بتوانند آن را برطرف کنند.

 

پیامدهای اجتماعی آن:

علاوه بر پیامدهای فردی دوچرخه سواری دختران، نباید از پیامدهای زیانبار آن در عرصه اجتماع و تهدید امنیت اخلاقی و عفت عمومی جامعه هم غافل ماند. این رفتار بخصوص از سوی دختران نوجوان و جوان در پارک­ها­ و کوچه و خیابان­ها (با توجه به حالت نشستن بر روی دوچرخه و نوع پوشش­شان)، نوعا موجب تحریک شهوت نوجوانان و جوانانی می­شود که در آستانه یا اوج بیداری جنسی و تحریک­پذیری قرار دارند. نتیجه آن هم در آزارهای کلامی و سوء استفاده­های مختلف جسمی دیده می­شود که متوجه دختران به ویژه دختربچه­ها است، جدای از این که همین جوانان، عقده­های ناکامی خود را در خلوت خود و با فیلم­های مبتذل، خودارضایی و… خالی می­کنند..

سخن پایانی اینکه، براساس آموزه­های اسلامی که سبک تربیت و شکل آموزش فرزندان دختر با پسر را متفاوت می­داند و با توجه به ساختار فیزیکی و ویژگی­های روانی و شخصیتی خاصی که دختران دارند، در برنامه­ریزی­های تربیتی، آموزشی، اوقات فراغت، سرگرمی، تفریح و ورزش آنان شایسته است متناسب با فرهنگ دینی خودمان عمل کنیم، نه بر اساس فرهنگ تحمیلی بیگانگان و آموزه­های پر اشتباه و آسیب­زای آنان.

 

دیدگاه مراجع در مورد دوچرخه سواری بانوان و دختران:

  1. آیت الله خامنه ای (مد ظلّه العالی):

س: با توجه به موقعیت کنونى کشورمان، لزوم صرفه‌جویى در مصرف بنزین و سهمیه‌بندى شدن آن، کمک به پاکیزگى هواى محیط زیست و سلامتى افراد جامعه، نظر خود را در مورد دوچرخه‌سوارى بانوان جهت رفت و آمد به محل کار و… البته با رعایت حجاب اسلامى اعلام فرمایید.

ج) خانم‌ها باید از هر کارى که موجب جلب توجه نامحرم مى‌شود، اجتناب نمایند.[۱]

  1. آیت الله صافی گلپایگانی (دامت برکاته):

س۵۰. مستدعی است نظر مبارک خویش را در مورد ورزشهای بانوان از قبیل: دوچرخه‌سواری، اسب سواری، قایقرانی و دو و میدانی در اماکن و معابر عمومی بیان فرمایید. در ضمن بفرمایید تماشای این نوع برنامه‌ها از تلویزیون چه حکمی دارد؟

ج. اجرای این گونه برنامه‌های خلاف عفّت و غیرت و سنن و تعالیم اسلامی به اسم ورزش در اماکن و معابر عمومی علاوه بر آنکه نمایش و جلوه دادن مفاتن بدن بانوان به مردان اجنبی است، مستلزم ترویج فحشاء و منکرات و مفاسد عظیمه است و تماشای این برنامه‌ها و تشویق و ترغیب به آنها حرام است خداوند متعال جامعه اسلامی ما را که در عصر حاضر پرچم اسلام و حاکمیت احکام اسلام را در دنیا به اهتزاز درآورده و مسلمانان را سربلند و عزیز قرار داده از اینگونه خطرات که موجب تشویش اذهان و خدشه‌دار شدن شخصیت اسلامی ما است حفظ فرماید.والله العالم

س۲۱. چرا خانم‌ها نمی‌توانند سوار دوچرخه و زین اسب و… شوند؟ اگر حدیثی در این باره هست ذکر کنید.

ج. هر چیزی که موجب تهییج قوای شهوی غیر زوج باشد و نیز هر چیزی که مفسده‌ای بر ‌آن مرتب شود حرام است و لازم نیست برای هر چیزی روایت خاصی داشته باشیم بسیاری از فروع مندرج در قواعد کلی است و حکمش از آن استفاده می‌شود. والله العالم

س۴۶. آیا اسلام برای ورزش بانوان مخصوصاً ورزش‌هایی نظیر دوچرخه‌سواری محدودیت و منعی قائل است؟

ج. اینگونه امور در اسلام نه مطلقاً مجاز و بی‌ضابطه و بی‌برنامه و دستور است و نه مطلقاً ممنوع و محذور است بعضی از برنامه‌های ورزشی که حتی مردان انجام می‌دهند غیر مشروع و حرام است. سائر برنامه‌ها نیز باید برای همان ورزش و تندرستی و فوائد جسمانی و معقول آن و شادابی جسم و نشاط روح و رفع خستگی انجام شود و از مظاهر و روش‌هایی که موجب تحریک غرایز حیوانی و بدآموزیهای مختلف و ترویج بی‌شرمی و بی‌حیایی می‌شود اجتناب شود. خلاصه، حدود و تعلیمات اخلاقی و اساسی شرعی و عقلی را رعایت نمایند و این شرایط در مسابقات و در پخش و ارائه آنها همه باید رعایت شود.

بسیار کار ظریف و دقیقی است و دست‌اندرکاران آن باید افراد مجرب، آزموده و متعهد و وارد به مسائل روانی باشند و چنان نکنند که با این وسائل کنونی همه جوانان و نوجوانان را سرگرم چیزی به اسم ورزش نمایند و آنها را از کار و تلاش و تحصیل باز بدارند و همه تعریفها و تمجیدها را نثار ورزشکاران بنمایند که کشور در مسیر ورزش قرار بگیرد و در مسائل دیگر گرفتار افت و تنزل و انحطاط گردد مسلما ً اگر مسائل ورزش هم خارج از اعتدال مطرح باشد برای مملکت مضرّ است.

ورزش باید باشد اما مسائل دیگر مانند علم و صنعت، و بالاتر اخلاق و ایمان نباید ضعیف شود. و اگر ورزش لازم و نافع است و تربیت بدن مهم است بیماری ورزش گرایی و بیماری مسابقات ورزشی خطرناکتر است.

اما ورزش بانوان اگر در خانه یا مدرسه و در شرائط مصون از فتنه و نگاه نامحرم صرفاً برای ورزش و منافع بدنی آن باشد جایز است و تعلیم و تعلم آن هم در مدت کوتاهی فراهم می‌شود. اما برگزاری مسابقات ورزشی بانوان و ورزشهایی که صرفاً جنبه نمایشی و سنت‌شکنی دارد غیر از ابتذال برای زنان نتیجه‌ای ندارد و این سبکی را که بعضی به تقلید از اجانب و کفار و هم‌آهنگی با آنها و حتی شرکت در مسابقات با آنها ترویج می‌نمایند همه فتنه‌زا و فسادانگیز است و مظهر جالب غرب‌زدگی، همین تبلیغات و ترویجات و تشویقاتی است که از زنان به اصطلاح ورزشکار می‌شود که از آنها هم قهرمان بسازند. در زیر این ترویجها مطالب دیگر و مطالب فسادانگیز دارند و شخصیت اسلامی زن و التزام و پای‌بندی او را به چادر و عفت و حجاب و پارسایی و پاکدامنی وترک اختلاط با مردان اجنبی را هدف قرار داده‌اند.

بسیاری از این مسابقات برای مردها نیز امتیاز و ارزش نیست و بازیگری صرف است.

به هر حال باید زن و مرد مسلمان بهوش باشند که در دامها و شبکاتی که با نامهای جالب و فریبنده در راهشان می‌اندازند گرفتار نشوند. بعضی از اینها که از ورزش ترویج می‌کنند همانند اینکه از موسیقی و نوازندگی و رقص و اختلاط زن و مرد و دوچرخه‌سواری بانوان و پوشیدن لباسهای تنگ و ترک التزام به پوشش چادر ترویج می‌کنند هدف آنها مطلب دیگر و وارد کردن بانوان در مفاسد دیگر است.

ای بسا ابلیس آدم رو که هست

پس به هر دستی نباید داد دست

ای بسا غول بیابانی که راه

عرضه می‌دارد و لیکن سوی چاه

اگر بانوان با ایمان و مردان مؤمن، هشیار و بیدار نباشند و خدای نخواسته به این صداهای ناهنجار جواب مثبت بدهند، صبح می‌کنیم در حالی که همه عزتهای اسلامی و استقلال اسلامی و هویت اسلامی خود را از دست داده و از سعادت دنیا و عقبی، محروم شده باشیم که البته با غیرت و استقامت و آگاهی و بصیرتی که الحمدلله زن و مرد مسلمان ما از خود نشان داده‌اند، بحول و قوه الهی شاهد چنین روزهای ذلّت‌بار نخواهیم بود.والله العالم [۲]

  1. آیت الله مکارم شیرازی (دامت برکاته):

سؤال ـ حکم دوچرخه سوارى و موتور سوارى خواهران با مانتو در سطح شهر، با توجّه به آثار و تبعات سوء اجتماعى و اخلاقى آن، چیست؟

جواب: با توجّه به پیامدهاى سوئى که این گونه امور دارد، لازم است از آن پرهیز شود. و به وسوسه‌هایى که این و آن مى‌کنند توجّه نکنند.

(به نقل از: کتاب احکام بانوان (جدید): مطابق با فتاواى حضرت آیت الله العظمى مکارم شیرازى(دامت برکاته) تهیه و تنظیم : ابوالقاسم علیان‌نژادى، تاریخ انتشار : ۱۳۸۹). [۳]

  1. آیت الله سیستانی(دامت برکاته):

سؤال :آیا دوچرخه سواری برای دخترام درمکانی مانند پارک مانعی دارد اسکیت چطور؟

جواب: اگر در معرض دید نامحرم باشد ووضع اوتحریک کننده باشد جایز نسیت.[۴]

 

  1. آیت لله بهجت (ره):
  2. آیا زنان مى توانند در ملاء عام دوچرخه سوارى و اسب سوارى کنند؟

ج. هر چه زمینه ساز فساد است، حرام است.[۵]

 

  1. آیت الله سبحانی تبریزی(دامت برکاته):

س. ورزش بانوان خصوصاً موتور و دوچرخه سوارى در محافل عمومى چه حکمى دارد؟

ج. بسمه تعالى، این قبیل کارها زمینه ساز گسترش گناه در جامعه است، از آن اجتناب شود. والله العالم

س. آیا خانم ها مى توانند با لباس هاى گشاد و روسرى و شلوار در حضور مرد نامحرم ورزش کنند؟

ج. بسمه تعالى، از این کار اجتناب کنند. والله العالم[۶]

 

[۱] . http://www.leader.ir/tree/index.php?catid=49

[۲] . http://www.saafi.net/fa/node/4532

[۳] http://makarem.ir/compilation/Reader.aspx?lid=0&mid=21583&catid=6508

[۴] . http://www.sistani.org/index.php?p=827020&id=907

[۵].http://bahjat.ir/index.php/ahkam-2/esteftahat/26-11-.html .

[۶] .http://tohid.ir/fa/persian/articleView?articleId=5389.

 

پی نوشت ها:

  1. عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال:« نهی رسول الله (صلی­الله­علیه­وآله) أن یرکب سرجٌ بفرج»(وسایل الشیعه۲۰/۱۷۸ و اصول کافی۵/۵۱۶)
  2. عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال:« السرج مرکبٌ ملعون للنساء» (وسایل الشیعه ۱۱/۴۹۷)(سند هر دو روایت صحیح است).
  3. «… و رکبت ذات الفروج السروج…»( مستدرک الوسایل۱۴/۲۶۱)
  4. « لاتحملوا الفروج علی السروج فتهیّجوهنّ للفجور »(وسایل الشیعه۲۰/۱۷۸ و اصول کافی ۵/۵۱۶)
  5. «إن الله عزّوجلّ جعل للمرأه صبر عشره رجال فإذا هاجت کانت لها شهوه عشره رجال »(وسایل الشیعه ۲۰/۶۳ و اصول کافی۵/۳۳۸)
  6. عن ابی بصیر قال: سمعت ابا عبدالله (علیه السلام) یقول: فضّلت المرأه علی الرجل بتسعه و تسعین من اللذّه و لکن القی علیها الحیاء (وسایل۲۰/۶۳).
  7. محمد بن مسلم قال: سمعت اباجعفر(علیه السلام) یقول: لمّا حضرت الحسن الوفاه… الی أن قال: فخرجت عایشه مبادره علی البغل المسرج، فکانت اول امرأه رکبت فی الاسلام سرجا (وسایل۱۱/۴۹۷).

 

 

نویسنده: کاظم علی محمدی دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم و کارشناس ارشد روانشناسی بالینی

۵ نظرات

  1. مطالبی که در سایت به اشتراک میزارید بسیار جامع و مفید می باشد

  2. سپاس از وبسایت خیلی خوب و مفیدتون

  3. یک کلام بگن دوچرخه سوارنشین چرا اینهمه مقدمه چینی میکنند

  4. سپاس از وبسایت کاربردی و مفیدتون ..

  5. محتوای سایت کاملا کاربردی و مفید است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: