جمعه - ۱۳۹۷/۰۸/۲۵
صفحه اصلی >> مقالات >> دین و اندیشه >> ویژگی های مبلغ دینی در قرآن ( نویسنده: زهرا ملکی)

ویژگی های مبلغ دینی در قرآن ( نویسنده: زهرا ملکی)

چکیده

تحقیق پیش رو با عنوان ویژگی های مبلغ دینی در قرآن به  بررسی صفات یک مبلغ  می پردازد.. به دلیل این که مبلغین امروزه وظایف سنگینی در تبلیغ دین  عهده دارند باید دارای ویژگی ها و خصوصیات خاص اخلاقی باشند تا به این وسیله خودشان الگوی نمونه یک مبلغ برای جامعه بوده و علاوه بر این با داشتن این صفات بتوانند به اهداف اصلی خود دست پیداکنند. و از آن جا که پیامبران الهی اولین مبلغان عرصه دین  و دینداری بودند بنابر این می توان از شیوه های برخورد و تبلیغ آن ها در جذب مخاطبین الگو گرفت.

تبلیغ کلمه ای است که در قرآن بسیار استعمال شده است به طوری که برای رسیدن به اهداف استفاده از تبلیغات صحیح ضرورت دارد و اصلی ترین وظیفه پیامبر اسلام نیز همین بوده است. در مرحله اول تبلیغ دین و بهره گیری از روش های صحیح آن برعهده انبیاء و امامان معصوم است اما در مرحله بعدی این وظیفه بردوش عالمان و متولیان فرهنگی و تبلیغی جامعه قرار دارد.

این تحقیق به بررسی بیان شیوه های تبلیغ از جمله روش همراهی ، بیان استدلال، مناظره آزاد و … می پردازد و هم چنین خصوصیات بارز اخلاقی ، علمی و عملی مبلغ را بیان کرده و بررسی می کند تا به این طریق مبلغ با داشتن این صفات بتواند به هدف اصلی خود برسد.

درمجموع می توان گفت یک مبلغ دینی باید نسبت به هدف خود آگاهی کافی را داشته باشد و در امر تبلیغ شجاعت ، سعه صدر، آگاهی از علوم روز و … داشته باشد تا بتواند به هدف مقدس خودکه تبلیغ دین و جذب انسان ها به دین و هدایت مردم است برسد.

کلیدواژه:تبلیغ،مبلغ،مبلغ دینی

 

 

مقدمه

از نظر دین مبین اسلام برای رسیدن به هدف بهره گیری از تبلیغات صحیح ضرورت دارد و اصلی ترین وظیفه رسول اکرم(ص) و پیامبران الهی همین بوده است که خداوند فرمود:«و ما علی الرسول لا بلاغ مبین» بر عهده پیامبر خدا وظیفه ای به جز تبلیغ آشکار نیست.

بدون تردید برای مردم جهان به ویژه مسلمانان شناختن ابعاد و زوایای برنامه های متعالی اسلام و آگاهی از اهداف و انگیزه های آن ضرورتی انکار ناپذیر است تا بتوانند با معرفت کامل به اندیشه های آسمانی آگاه شده و دستوراتش را عمل نماید.

البته در مرحله اول تبلیغ دین و بهره گیری از روش های صحیح آن به عهده انبیاء و امامان معصوم است اما در مرحله بعدی این وظیفه بر دوش عالمان و متولیان فرهنگی و تبلیغی جامعه قرار می گیرد. همچنان که اگر در گذشته مبلغان مخلص و فداکار با  سنگین پیام رسانی و آگاه نمودن جامعه را عهده دار نمی شدند امروزه جمعیت مسلمانان درگرایش به اسلام زیاد نبود به ویژه عصری که درآن قرار گرفته ایم به عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات معروف شده است این وظیفه بر مبلغان اسلامی  از هر زمان دیگر بیشتر شده.

خداوند با ابلاغ این مسئولیت به مبلغان می فرماید:« فَلَوْ لَا نَفَرَ مِن کلُ‏ِّ فِرْقَهٍ مِّنهُْمْ طَائفَهٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فىِ الدِّینِ وَ لِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیهِْمْ لَعَلَّهُمْ یحَْذَرُون»[۱] چرا از هر گروهى از آنان، طایفه‏اى کوچ نمى‏کند (و طایفه‏اى در مدینه بماند)، تا در دین (و معارف و احکام اسلام) آگاهى یابند و به هنگام بازگشت بسوى قوم خود، آنها را بیم دهند؟! شاید (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند، و خوددارى کنند.

بدیهی است با توجه به ضرورت تبلیغ دین و اطلاع رسانی صحیح از منظر قرآن، مبلغان اسلامی باید این رسالت خطیر را به انجام برسانند. در این تحقیق به برخی از ویؤگی های ضروری مبلغان اسلامی از منظر کلام وحی اشاره می شود.

به طوری که این تحقیق دارای دو بخش اساسی می باشد. بخش اول دارای دو فصل کلیات و مفهوم شناسی نی باشد.بخش دوم بخش اصلی تحقیق است و دارای سه فصلِ اهمیت و فواید تحقیق می باشد، شیوه های تبلیغ و ویژگی های یک مبلغ دینی را می باشد.

بدیهی است با توجه به ضرورت تبلیغ دین و اطلاع رسانی صحیح از منظر قرآن ، مبلغان اسلامی بایداین رسالت خطیر را به انجام رسانند. البته برای توفیق در ابن امر اوصاف و ویژگی هایی را باید در خود به وجود بیاورند تا رسالت تبلیغ آن ها مثمر ثمر باشد.

 

 

تبلیغ ، کلمه اى است که در قرآن مجید زیاد استعمال شده است . در قرآن کریم ، از پیغمبران خدا به عنوان مبلغان رسالات الهى یاد شده است . تبلیغ با وصول و ایصال معناى نزدیک دارد. در زبان عربى در خیلى موارد، یک ظرافت ها و لطافت هایى است که اینها را ما مثلا در زبان فارسى خودمان – با این که زبان شیرین و وسیعى است – نمى بینم .

یکى از آموزه هایی که باید  از سیره مقدس رسول اکرم صلى الله علیه و آله دریافت شود نحوه دعوت به حق و نحوه تبلیغ و رساندن پیام حق به مردم است . شاید در ابتدا براى افرادى کار کوچکى به نظر برسد، این که انسان بخواهد مردم را به حق و به سوى پروردگار دعوت کند و پیام الهى را به آنها برساند اما با بررسی های دقیق در می یابیم که این امر بسیار مهم می باشد.

بنابراین باید به بررسی ویژگی های یک مبلغ پرداخت و آن ها را به صورت دقیق بررسی کرد زیرا با شناخت این ویژگی ها یک مبلغ می تواند از ارزش های دفاع کرده و اهداف خود را بشناسد و به آن اهداف برسد.

۱-۱-۲- ضرورت و اهمیت تحقیق

دعوت مردم به دین از ابتدای خلقت انسان وجود داشته و انبیای الهی بهترین و اولین مبلغان این عرصه بودند که با تمام سختی های امر تبلیغ هرگز از موضع خود کوتاه نیامده و با صبر و تحمل بسیار مردم را به راه مستقیم الهی دعوت کردند.اهمیت و ضرورت امر تبلیغ به این دلیل می باشد که با داشتن ویژگی های اخلاقی و صفات شایسته می توان در رسیدن به اهداف والا موفق بود و می توان مخاطبان بسیاری با آگاهی و شناخت کامل به سمت دین داری و معرف واقعی رهنمون شوند. و همه این موارد به صفات و خصوصیات یک مبلغ موفق بستگی دارد.

 

۱-۱-۳-اهداف و فواید تحقیق

هر تحقیقی در جای خود اهدافی را به دنبال دارد که با رسیدن به آن اهداف مطلوب واقعی به دست می آید . هدف از این تحقیق  بررسی صفات اخلاقی مبلغ دینی بعنوان کسی که پیامبران را الکوی خود قرار می دهد تا به این وسیله در امر دعوت مردم به صراط مستقیم و هدایت مردم تلاش کند و به این طریق به اهداف خود برسد .

بنابراین با توجه به جایگاه و اهمیت خاص قرآن و کتاب مقدس دینی و بیان کامل و جامع تبلیغ و مبلغ  از زبان قرآن ، ویژگی های یک مبلغ دینی از قرآن  شده تا به این وسیله بیشترین اثر را برروی مخاطب گذاشته و در ابلاغ پیام دین و دعوت به دین و هدایت به سمت راستی و درستی موفق باشد.

۱-۱-۴-سوال تحقیق

۱-۱-۴-۱-سوال اصلی

ویژگی های یک مبلغ دینی در قرآن چیست؟

۱-۱-۴-۲-سوال فرعی

تبلیغ به چه معناست؟

اهداف تبلیغ چیست؟

فواید تبلیغ چیست؟

برای امر تبلیغ چه شیوه هایی در قرآن بیان شده است؟

 

۵-۱-۱فرضیه تحقیق

به نظر می رسد قرآن به عنوان کتابی که از سوی خداوند متعال برای هدایت بشربه وسیله پیامبر اکرم(ص) آمده است و تنها معجزه ای است که به اراده خدا حفظ شده و هر آنچه که نیاز انسان برای سعادت و کمال است را دارا می باشد.

قطعا معیارها و شیوه های شایسته یک مبلغ دینی را بیان داشته که سزاوار است از آن بهره ببریم.

۱-۱-۶-پیشینه تحقیق

در رابطه با موضوع تحقیق کتاب های متفاوتی نوشته شده که بهترین کتابی که می توان نام برد کتاب شهید مطهری می باشد. علاوه بر این  کتاب تبلیغ و مبلغ در آثار شهید مطهری نوشته عبدالکریم موگهی نیز در این رابطه نگاشته شده اما به طور جامع و کامل به بیان ویژگی های مبلغ نپرداخته و بیشتر به امر تبلیغ و مکات و هشدارهای تبلیغی پرداخته و کمتر از آیات و روایات استفاده کرده است.

در مورد مقالات نیز چند مقاله که مرتبط با این موضوع باشد یافت شد  که به بعصی از صفات اخلاقی مبلغ پرداخته و به طور جامع و کامل بیان نکرده و ما قصد داریم در این تحقیق ویژگی های یک مبلغ را با به طور کامل تر با شاهد مثال آن بیان کنیم . ازجمله این مقالات بررسی الگوی مطلوب مبلغ دینی نوشته وحید قاسمی و اسرار موفقیت مبلغ از دیدگاه نهج البلاغه نوشته محمد سبحانی بامچی می باشد.در رابطه با پایان نامه ، پایان نامه ای مرتبط با این موضوع یافت نکردم.

۱-۱-۷-ساختار تحقیق

این تحقیق از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول دارای دو فصل اساسی است که نوعی پیش درآمد پایانامه محسوب می شود. فصل اول شامل کلیات تحقیق و فصل دوم مفهوم شناسی تحقیق می باشد.بخش دوم که موضوع اصلی تحقیق را به خود اختصاص داده است که شامل سه فصل مهم و اساسی می باشد که در فصل اول  اهمیت و فواید تبلیغ می پردازد و فصل دوم به بیان شیوه های تبلیغ و در فصل سوم به ویژگی های مبلغ دینی می پردازد.

۱-۱-۸-مفاهیم و متغیرها

تبلیغ: از ریشه (بلغ) بمعنی رسیدن و تبلیغ از باب تفعیل به معنی رساندن چیزی است.و بلغ به معنای رسیدن است. مولف کتاب العین درذیل لغت بلغ می نویسد:” بلغته تبلیغا فی الرساله و نحوها” یعنی واژه تبلیغ به معنای رساندن نامه یا غیر آن به کار برده می شود .

مبلغ: کسی که به کار تبلیغ می پردازد

ابلاغ: رساندن یک فکر و یا یک پیام است ، یعنى در مورد رساندن چیزى به فکر و روح و ضمیر و قلب کسى به کار مى رود، و لذا محتواى ابلاغ نمى تواند یک امر مادى و جسمانى باشد، حتما یک امر معنوى و روحى است .

۱-۱-۹-روش تحقیق

این تحقیق به صورت کتابخانه ای و به شیوه توصیفی – تحلیلی گردآوری شده است.

۱-۱-۱۰-مشکلات تحقیق

کمبود منابع جامع و عدم وجود مقالات مرتبط، بی ارتباط بودن بعضی کتب با مباحث تبلیغ و تکراری بودن مباحث . به دلیل کمبود وقت از بسیاری از مطالب چشم پوشی کردم. و کمبود وقت به دلیل مشکلات شخصی که برایم پیش آمدکه منجر به پایان سنوات تحصیلی  شدو باعث شد این تحقیق با عجله نگاشته شود و آن جامعیتی را که یک تحقیق نیاز دارد، نداشته باشد.

 

 

نتیجه

مبلع باید برای رساندن پیام خداوند به مخاطبان ، بهترین و موثرترین راه ها  را برگزیند. ابتدا شیوه های تبلیغی پیامبران الهی و دیگر معصومین (ع) را بشناسد، آن گاه در تقویت شیوه های تبلیغی پیامبران الهی و بکوشد و به آن ها عمل کند  که عمل کردن بهتر از سخن گفتن در مخاطب اثر می گذارد . و یک مبلغ همچنین باید از شیوه ای وروش های جدید بهترین استفاده را بکند و از روش های نوین تبلیغ در رسیدن به اهدافش بهره بگیرد. و با نوکل به خدا و اعتماد به نفس پیش برود تا بتواند رسالت خود را به نحو احسن به انجام برساند.

صبر واستقامت د رامر تبلیغ از ویژگی های پیامبر بوده و یک مبلغ در امر تبلیغ باید با صبر و پشتکار پیش برود و در برابر سختی ها و درشت خویی های بعضی از مخاطبین صبور باشد تا بتواند به اهداف خود برسد وبا سعه صدر و نرم خویی و آگاهی و علم کافی می تواند مردم را به دین جذب کند و به گسنرش اسلام کمک فراوانی بکند.

 

 

[۱] – سوره توبه،آیه ۱۲۲

 

 

 

 

نویسنده: زهرا ملکی، طلبه فارغ التحصیل سطح ۲ حوزه علمیه امام جعفر صادق (ع) شاهرود

جهت دریافت متن کامل پایان نامه به این مدرسه علمیه مراجعه نمائید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: