سیاسی

نخستین کسی که غرب زدگی را شناخت

 نگاه فلسفی دکتر فردید به غرب و غرب زدگی تفکر مرحوم فردید در دوره‌ی خیزش نهضت اسلامیِ امام خمینی (رحمه الله)، زمانی که هنوز این نهضت به ثمر ننشسته بود، در ایران شکل گرفت. می‌توان گفت تفکر ایشان از نظر نسلی، هم نسلی تفکر دکتر شریعتی است، هر چند از نظر سنی از دکتر شریعتی مسن‌تر است. با این حال …

مشاهده

لنینیسم

Leninism این اصطلاح هم به اندیشه‌های ولادیمیر ‎ایلیچ لنین، بنیانگذار و نظریه پرداز بلشویسم روسی و هم به گروه‌ها و سازمان‎های پرشماری اطلاق می‎شود که مدعی پیروی از این اندیشه‎ها و ملهم از آن‎ها بوده‎اند. همین کاربرد دوگانه، ابهام خاصی در این اصطلاح ایجاد کرده است. در مقام اندیشه‎های یک شخص، لنینیسم پیکره‌ی در حال رشدی بود که با اوضاع …

مشاهده

تفاوت اهداف لیبرال دموکراسی با نظام سیاسی اسلام(پژوهشگر: زینب بسطامی)

هیچ ناسازگاری ذاتی بین اسلام و دموکراسی وجود ندارد. با توجه به این که در قرآن از انواع رفتارهای سیاسی و نظام های حکومتی سخن گفته شده و مورد حمایت واقع گردیده است ولی        به طور مستقیم از دموکراسی حمایت نکرده است. در جایی اسلام و دموکراسی در مقابل هم قرار می گیرند که بحث از حق و زودن فساد …

مشاهده

مارکسیسم

Marxism مجموعه‎ای مرکب از نظریه‌ی اجتماعی و آموزه‎های سیاسی مأخوذ از آثار کارل مارکس و همکار نزدیک او فردریش انگلس. پس از مرگ مارکس بود که مارکسیسم به صورت یک «جهان بینی» فراگیر و آموزه‌ی سیاسی برای بسیاری از احزاب سوسیالیستی رشد و گسترش یافت. این رشد و گسترش ابتدا با تلاش‎های انگلس آغاز شد که «جهان بینی مارکسیستی» را …

مشاهده

مائوئیسم

Maoism این اصطلاح به اندیشه و عمل انقلابی مائو تسه تونگ (۱۹۷۶-۱۸۹۳) اطلاق می‎شود که در ۱۹۴۹ پیروزی انقلاب کمونیستی دهقانان چین را رهبری کرد که به ایجاد جمهوری خلق چین منجر شد، و سپس در ۲۵ سال نخست موجودیت جمهوری خلق چین هدایت رشد و توسعه‌ی این دولت جدید را بر عهده داشت. بنابراین، مائوئیسم دو جنبه دارد: نخست، …

مشاهده

مارکسیسم اتریشی

Austro-Marxism یکی از قدیمی‎ترین مکاتب تفکر مارکسیستی که بر مبنای آثار گروهی از متفکران در اواخر قرن نوزدهم در وین پا گرفت و برجسته‌ترین شخصیت‌هایش ماکس آدلر، اوتو بوئر، رودولف هیلفردینگ و کارل رنر بودند. این مارکسیسم نوین، به گفته‌ی بوئر (۱۹۲۷)، پاسخی بود به آموزه‎های نوین فلسفی (مکتب نوکانتی و پوزیتیویسم)، و تحولات نظریه‎ی اقتصادی (مارژینالیسم اتریشی) و مباحثی …

مشاهده

لیبرالیسم

Liberalism لیبرالیسم آموزه‎ای سیاسی است که بر طبق آن هدف و مقصود از دولت به منزله‎ی مجمعی از افراد مستقل، تسهیل برنامه‎ها (یا «سعادت») اعضای خود است. دولت‎ها نباید برنامه‎های خاصی خویش را تحمیل کنند. لیبرالیسم، مانند شریک اعتقادی خود یعنی محافظه کاری شاخه‎ای از سنت سیاسی مغرب زمین است؛ این دو اصطلاح، با قدری ابهام و اختلاط، هم به …

مشاهده

مارکسیسم غربی

Western Marxism این شکل از نظریه‌ی مارکسیستی عموماً دربرگیرنده‌ی صاحب نظران گوناگونی همچون گئورگ لوکاچ، ارنست بلوخ، کارل کورش، آنتونیو گرامشی، اعضای مکتب فرانکفورت، متفکران فرانسوی از ژان پل سارتر- خصوصاً آثار آخر او- تا لویی آلتوسر و بخش‎های نخست آثار یورگن هابرماس، دانسته می‌شود. به این معنا، مارکسیسم غربی شامل پیکره‎ای از نظریه پردازی‎هایی است که تقریباً از ۱۹۲۰ …

مشاهده

محافظه کاری

Conservatism محافظه کاری دیدگاهی سیاسی است با چنان عمومیت و جهانشمولی‎ای که ایدئولوژی‌های بزرگ مدرن مثل لیبرالیسم و سوسیالیسم و فاشیسم فاقد آن عمومیت هستند. بیزاری غریزی از تغییر و دلبستگی به وضعیت فعلی امور، عواطفی است که کمتر بنی بشری کاملاً از قید آن‎ها آزاد است و عواطف و احساسات همان چیزی است که در اکثر دوره‌های تاریخ بشر …

مشاهده

دگراندیشی

 Dissent فعل “to dissent” برای توصیف فعالیت‎هایی به کار می‎رود که با عقاید و افکار اکثریت تفاوت یا مخالفت دارد. اسم”dissenter” به کسی اطلاق می‎شود که چنین رفتاری دارد و معتقد به دیدگاه‌های مخالف اکثریت است. این فعل و این اسم ابتدا برای اشاره به آن دسته از سازمان‌های دینی و پیروان آن‎ها به کار می‌رفت که با اصول و …

مشاهده