پنجشنبه - ۱۳۹۷/۰۱/۳۰

ضرب المثل

تاریخچه گویش سمنانی

جایگاه گویش سمنانی در حوضه ی زبان های ایرانی نزدیکی و خویشاوندی گویش سمنانی با زبان فارسی میانه و فارسی باستان و نیز خویشاوندی این گویش با شماری از گویش های اقوام ایرانیدر درون سرزمین و نیز همسانی های آن با پاره ای از اصطلاحات و واژه های کشور های همسایه نظیر افغانستان و تاجیکستان،پژوهش در این گویش را از …

مشاهده

درباره سمنان

شهرستان سمنان یکی از چهار شهرستان استان سمنان است که در ۲۲۰ کیلو متری شرق تهران ،در جنوب سلسله کوه های البرز در دشتی وسیع با شیبی اندک از شمال به چنوب واقع است و از شمال به ساری(استان مازندران)،از جنوب به کویر مرکزی و راه باستانی جاده ی ابریشم،از شرق به دامغان و از غرببه گرمسار محدود می شود. …

مشاهده

دود چراغ خورده

عبارت مثلی بالا ناظر بر فقها و روحانیون و همچنین علما و دانشمندان معمری است که برای تحصیل علم و کسب کمال شب زنده داریها کرده رنج و تعب فراوان را پذیرا شده اند تا بدین مقام و منزلت عالی و متعالی نایل آمده اند.در رابطه با این زمره از عالمان رنج دیده و صاحب کمال و معرفت اگر فی …

مشاهده

دنبال نخود سیاه فرستادن

هرگاه بخواهند کسی از مطلب و موضوعی آگاه نشود و او را به تدبیر و بهانه بیرون فرستند و یا به قول علامه دهخدا:”پی کاری فرستادن که بسی دیر کشد.” از باب مثال می گویند: “فلانی را به دنبال نخود سیاه فرستادیم.” یعنی جایی رفت به این زودیها باز نمی گردد.اکنون ببینیم نخود سیاه چیست و چه نقشی دارد که …

مشاهده

نانش بده، نامش مپرس

بعضیها هنگام احسان و نیکوکاری هم دست از تعصب و تقید برنمی دارند و از کیش و آیین و سایر معتقدات مذهبی سائل مستمند پرسش می کنند به قسمی که آن بیچاره به جان می آید تا پشیزی در کف دستش گذارند در حالی که نوعپروری و بشر دوستی از آن نوع احساسات و عواطف عالیه است که ایمان و …

مشاهده

آنچه عیان است چه حاجت به بیان است

چون مطلبی آنقدر واضح و روشن باشد که احتیاج به تعبیر و تفسیر نداشته باشد، به مصراع بالا استناد جسته ارسال مثل می کنند. این مصراع از شعر زیر است که ناظم آن را نگارنده نشناخت: پرسی که تمنای تو از لعل لبم چیست آنجا که عیانست چه حاجت به بیانست طبسی حائری در کشکولش آن را به این صورت …

مشاهده

گواه شاهد صادق در آستین باشد

این ضرب المثل موقعی به کار می رود که متکلم در اظهار مطلب و مدعی در اثبات دعوی محتاج دلیل و بینه نباشد و امارات و قرائن موجود بر اثبات حقیقت و حقانیت کفایت کند.اصل ضرب المثل بالا عاشق صادق بود و بعدها به اقتضای موضوع و مطلب تحریف شد که ذیلاً به شرح ریشه تاریخی آن می پردازیمبعد از …

مشاهده

لقمه گلو گیر

سابقاً در میان اهل طریقت این اعتماد وجود داشت که لقمه حرام و شبهه ناک از گلوی مردان خاص خدا قاطبتاً پایین نمی رود در گلو گیر می کند و موجب زحمت و دشواری می شود.در عصر حاضر از این عبارت که به صورت ضرب المثل درآمده است غالباً معانی مجازی و مفاهیم ملی و سیاسی آن مورد نظر و …

مشاهده

لوطی خور کردن

عبارت بالا کنایه از تقسیمی است که بدون رعایت هیچ قاعده کلی در مال مفت که بی زحمت به دست آمده باشد معمول و مجری دارند و عبارت مزبور از آن جهت مصطلح شده است که اگر لوطی چیزی گیر بیاورد در میان می گذارد و بدون هیچ شرط و تشریفاتی همه از آن برخوردار می شوند. اگر چه در …

مشاهده

مرغی که تخم طلا می کرد، مرد

افرادی که در دوران ناداری و ناتوانی زیر بار اجحاف و تعدی رفته اند چون صاحب نفوذ و قدرت شوند در پاسخ زورگویان و متعدیان که روزگاری بر آنان ظلم و ستم روا می داشتند و از اقدام به هر گونه عمل ناجوانمردانه دریغ نمی ورزیدند عبارت مثلی بالا را مورد استفاده و تمثیل قرار می دهند و آنان می …

مشاهده