سینما در 30 نما

آینه‌ی جادو

در فیلم هیچ تصویری نمی‌تواند «سهواً یا به طور تصادفی» در میان مجموعه‌ی تصاویر فیلم قرار بگیرد؛ این یک اصل کاملاً بدیهی است که انسان را به یک خصوصیت جامع درباره‌ی «واقعیت سینمایی» راهبر می‌شود. مراد از واقعیت سینمایی همان واقعیتی است که بر پرده‌ی سینما عرضه می‌گردد. چرا چنین است؟ چرا در فیلم هیچ تصویر غیرضرور، اشتباهی و یا …

مشاهده

جذابیت در سینما

«فیلم اگر جاذبه نداشته باشد، فیلم نیست.» آیا این سخن همان همه که مشهور است، بدیهی است؟ پُر روشن است که تا این نسبت بین فیلم و تماشاگر برقرار نشود، اصلاً مفهوم فیلم و سینما محقق نمی‌گردد: تماشاگر باید تسلیم جاذبه‌ی فیلم شود، چرا که او با پای اختیار آمده است و اگر در این دام نیفتد، می‌رود. اگر فیلم …

مشاهده

رمان، سینما و تلویزیون

تلویزیون چیست و تفاوت‌های ماهوی آن با سینما در کجاست؟ پیش از هر چیز، برای جلوگیری از شبهات احتمالی باید یک بار دیگر بر این نکته تصریح کنیم که «پرسش از ذات ماهیت سینما و تلویزیون» را نباید با «پرسش از کارآیی‌ها این دو وسیله» خلط کرد. در تمدن کنونی جهان، راه برای پرسش از کارایی و کاربردها کاملاً باز …

مشاهده

سینما و اوقات فراغت

«اوقات فراغت» (۱) لفظی است که بعد از غلبه‌ی تمدن تکنولوژیک در زندگی بشر معنا و مصداق یافته است. «فراغت» کلمه‌ای نیست که بعد از ظهور تمدن ماشینی ابداع شده باشد، اما معنایی که در این روزگار یافته کاملاً تازه است. اصولاً سیر تحولاتی که زبان‌های اقوام در طول تاریخ طی کرده مبیّن این نکته است که با تجدید اعصار …

مشاهده

مونتاژ به مثابه معماری سینما

بحث‌هایی نظیر این معمولاً با نقل اقوالی مشهور از تئوریسین‌ها یا فیلم‌سازی‌های صاحب‌نام آغاز می‌شود و بعد نویسنده به مذاق خویش یکی از قول‌ها را بر می‌گزیند و بر آن شرحی مبسوط می‌نگارد… و البته از آن جا که وجود تاریخیِ انسان‌های هر عصر از بسیاری جهات لاجرم در امتداد وجود پیشینیان خویش است، نباید آن چه را که گفتیم …

مشاهده

قاب تصویر و زبان سینما

پرده‌ی سینما کادری است محدود و مربع مستطیل، و این محدودیت و شکل هندسی خاصِ پرده‌ی سینما یا فریم فیلم، خصوصیتی است که بخش عظیمی از قواعد بیانی سینما نسبت به آن تعین می‌یابد. یعنی اگر فی‌المثل پرده‌ی سینما یا فریم فیلم دایره بود، این بخش عظیم از قواعد بیانی سینما دیگر وجود نمی‌داشت و این دایرگی مبنای قواعد بیانی …

مشاهده

هستی شناسی بازنمایی سینمایی

با استفاده از عناصر اصلییی که دستگاه نظری هوسرل در اختیارمان می‌گذارد و نیز با آگاهی از اینکه چگونه می‌توانیم پدیدارشناسی را در تحلیل بازنماییِ هنری و سینمایی به کار بندیم، قادریم برای توصیف پدیدارشناختی بازنماییِ سینمایی توجهمان را به زمینه‌های وجودشناختی و معرفت شناختی معطوف کنیم؛ و این توصیفی است که با نظریه‌های نامگرایانه و پندارگرایانه در تقابل قرار …

مشاهده

نظریه‌ی پدیدارشناسی

بازنمایی هنری از دیدگاه هوسرل هوسرل در شرح نظریه‌ی بازنماییِ خود، یکی از کنده کاری‌های هنرمند آلمانی آلبرشت دورِر [۱۵۲۸-۱۴۷۱] به نام شوالیه، مرگ، شیطان را شاهد مثال می‌آورد. او کنش‌های ذهنی را شرح می‌دهد که تماشاگران در هنگام درک آنچه این اثر بازنمایی می‌کند، انجام می‌دهند. به عقیده‌ی هوسرل این کنده کاری، یک شوالیه‌ی زنده و واقعی را به …

مشاهده

شناخت شناسی بازنمایی سینمایی

نظریه‌ها و نقدهای سینمای معاصر از معرفت شناسی پندارگرا سخت تأثیر پذیرفته‌اند. نقدهایی که بر آثار نگیسا اُشیما نوشته‌اند نمونه‌ی بارز نقدهایی است که از دل نظریه‌های پندارگرا برمی‌آید (و ما در جای خود به برخی از آنها اشاراتی خواهیم داشت). اگر مجموع نقدهای پندارگرایانه را مدنظر قرار دهیم، می‌توانیم ضعف‌های معرفت شناختیِ پندارگرایی و مزیت‌های واقع گرایی را در …

مشاهده

شناخت شناسی هوسرل به روایت ژان – لویی بدری

ژان لوئی بُدری در سال ۱۹۷۴ مقاله‌ای نوشت به نام «تأثیرات ایدئولوژیک دستگاه سینما» (۱)؛ این مقاله بر سیر تحول نظریه‌ی فیلم تأثیری عظیم برجای گذاشته است. بُدری برای دفاع از نظر خود درباره‌ی ماهیتِ دستگاه سینما و بازنمایی سینمایی، به نظریه‌ی معرفت شناختی هوسرل توسل می‌جوید. اما او آراء هوسرل را چنان تفسیر کرده است که بتواند از آنها …

مشاهده