صفحه اصلی / گوناگون / نگاهی به تاریخ

نگاهی به تاریخ

پیوند ایرانیان و عرب به گزارش منابع کهن اسلامی

با توجه به تماس‌های گسترده و گوناگون میان عرب‌ها و ایرانی‌ها، به ویژه در قرن ششم میلادی، جای شگفتی نیست که شماری از مفاهیم و رسوم اسلامی از اعتقادات مذهبی ایرانیان اخذ یا متأثر شده باشد. شماری از مورّخان ادیان به این موضوع پرداخته و موارد آن را بدست داده‌اند. از آن جمله است مفهوم رستاخیز، روزشمار، پل میان بهشت …

مشاهده

ارزیابی دیدگاه‌ها درباره‌ی حضور ایران در جهان اسلام

عرب‌ها، پس از غلبه، با فرهنگ ایران و شیوه‌ی زندگی ایرانیان آشنایی نزدیک‌تری پیدا کردند. عرب‌ها پیش از اسلام با ایرانیان ناآشنا نبودند، اما گروه گروه ایرانیانی که در جریان پیروزی‌های عرب‌ها به اسارت گرفته شدند نه فقط اردوگاه‌های عرب، بلکه به ویژه مدینه را، که محل پَخش غنائم بود، انباشت. دینَوَری گزارش می‌دهد که در نبَرد جلَولَع آنقدر غنیمت …

مشاهده

فرهنگ ایرانی در دیگر سرزمین‌های اسلامی

حتی اگر بخواهیم در عقاید تویینبی تخفیف دهیم، به این عنوان که او در درجه‌ی نخست یک کارشناس تاریخ اسلام تلقی نمی‌شود؛ اگر برخی از عقاید چالش‌طلبانه‌ی هاجسُن را به عنوان این که بسیار افراطی است کنار بگذاریم؛ و اگر برخی از ادعاهای کُوربَن را اعتقاد شخصی او بیش از حد بر پایه حدس و گمان تلقی کنیم، (۱) مشکل …

مشاهده

حضور ایران در جهان اسلام

در اثر فروپاشی شاهنشاهی ساسانی به فرهنگ بومی ایران ضربه‌ای شدید وارد شد. آن زبان شایستگی ادبی خود را از دست داد، و آیین باستانی زرتشتی کشور تقریباً تا حد اعتقادی کفرآمیز اعتبار خود را از دست داد. اما، شکست نظامی، از یک لحاظ، برای ایرانیان که دیگر از فشارهای سرکوبگرانه‌ی اجتماعی و مذهبی رایج در اواخر دوره‌ی ساسانی عذاب …

مشاهده

اسکندر و ایران

روپاشی شاهنشاهی هخامنشیان مرزهای ایران از شمال تا کوه‌های قفقاز و سرزمین سیبری پیش رفت؛ از خاور به آن سوی رود سند رسید؛ در جنوب، از دریای عُمان و خلیج فارس گذشت و تا مصر، سومالی و حبشه (۱) پیشروی کرد و از باختر تا سرزمین یونان و روم کشیده شد. بدین‌سان، مرزهای فرهنگی و حکومتی ایران نیز در دنیای …

مشاهده

شاهنشاهی سلوکی

آغاز فرمانروایی سلوکیان پس از مرگ اسکندر در سال ۳۲۳ پ.م.، میان سرداران او، نبردی دراز بر سر فرمانروایی در گرفت. امپراتوری اسکندر چند پاره شد. سلوکوس، یکی از سرداران اسکندر، در سال ۳۱۲ پ.م.، فاتحانه به بابل وارد شد و این آغاز حکومت یونانیان بر سرزمین‌های خاوری امپراطوری اسکندر، یعنی ایران، میاندورود، فلسطین، سوریه و بخشی از آسیای صغیر …

مشاهده

شاهنشاهی اشکانی

بنیادگذاران دولت پارت، قوم پرنی بودند. این قوم از خاور دریای مازندران و شمال گرگان برخاستند، آن گه به سرزمین پارت در شمال خراسان آمدند. آنان از نژاد آریایی ایرانی بودند و از آیین مزدایی پیروی نمی‌کردند. ببا قیام آنان، ایرانیانی که پایبند آداب و رسوم ملّی بودند، با آنان همراه شدند. در سرزمین پارت نیز چون دیگر مناطق زیر …

مشاهده

شاهنشاهی ساسانی

در سرزمین پارس، هر شهری پادشاهی داشت که به نام خود سکّه می‌زد. آنان فرمانبر شاهنشاهان اشکانی بودند. مهم‌ترین این پادشاهی‌های کوچک، در شهر استخر بود. این شهر، پایتخت پادشاهان باستانی پارس شمرده می‌شد. در این شهر، مُغی به نام ساسان از خاندان اشراف، سرپرستی پرستشگاه آناهیتا را داشت. چون درگذشت، پسرش پاپک جانشین او شد. سرانجام پس از ماجراهای …

مشاهده

ادیان ایران باستان

ادیان در جامعه‌ی اشکانی سرچشمه‌ی دین دین در این دوران، از باورها و آیین‌های کهن هند و ایرانی ریشه گرفته بود. این باورها چه بودند؟ پدیده‌های طبیعی و روان مردگان در مرکز این باورها بودند. به تدریج، هر یک از پدیده‌های طبیعت، به صورت خدایی درآمدند. بدین‌سان، ایزدان بسیاری بر سرنوشت جهان فرمانروا شدند. ایزدان هند و ایرانی، یعنی اهوره …

مشاهده

نگاهی به اسطوره‌های ایرانی

برکت بخشی، هسته‌ی مرکزی همه‌ی آیین‌ها باورهای دینی انسان باستانی، باور به ایزدان گوناگون، چه در شکل ابتدایی و چه در شکل پیشرفته‌ی آن، پیوسته با آیین‌هایی همراه بود. این آیین‌ها بخش بزرگی از دین مردمان باستان را شکل می‌داد. آیین‌ها در سرزمین ایران بیش‌تر شکلی دهقانی و روستایی داشته‌اند؛ زیر آیین‌های ایرانی برای باروری زمین و زندگی و نابود …

مشاهده