نگاهی به تاریخ

ارزیابی داوری هنینگ درباره‌ی مانی

سیدحسن تقی‌زاده از جمله رجال سیاسی تاریخ ایران است که فراز و فرودهای زیادی در زندگی شخصی و سیاسی او وجود دارد. تقی‌زاده بر جدایی دین از سیاست تأکید می‌کرد تا حدی که گروهی از علمای نجف از جمله آیت‌الله عبدالله مازندرانی و آخوند خراسانی فتوا به «فساد مسلک سیاسی» وی دادند. تقی‌زاده در سال ۱۳۲۵ه. ق عضو «لژ بیداری …

مشاهده

منبع‌شناسی آیین مانی

سیدحسن تقی‌زاده از جمله رجال سیاسی تاریخ ایران است که فراز و فرودهای زیادی در زندگی شخصی و سیاسی او وجود دارد. تقی‌زاده بر جدایی دین از سیاست تأکید می‌کرد تا حدی که گروهی از علمای نجف از جمله آیت‌الله عبدالله مازندرانی و آخوند خراسانی فتوا به «فساد مسلک سیاسی» وی دادند. تقی‌زاده در سال ۱۳۲۵ه. ق عضو «لژ بیداری …

مشاهده

تمدن ایلامی کجا بوده؟

نام امروزی «ایلام» یک آوانویسی اروپایی از واژه‌ی عبری «عیلام» (,êlām) در کتاب عهد عتیق است که با «اِلام» elam(a) در زبان سومری؛ «الام تو» (elamtu) در زبان اکدی؛ و «هَتَمتی» (haltamti) و «هَلتَمتی» (haltamti) در زبان ایلامی هم‌خوانی دارد.(۱) همه‌ی این نام‌ها به زنجیره‌ای از ساختارهای سیاسی و فرهنگی در ایران جنوب غربی دوره‌ی باستان اشاره می‌کنند که بیشتر …

مشاهده

آغاز ایلام بر پایه‌ی اسناد تاریخی و باستان شناختی

سلسله‌ای آغازین، اکد کهن و اوان (حدود ۲۶۰۰ تا ۲۱۰۰ پ. م) منابعی که درباره‌ی تاریخ سلسله‌ای آغازین میان‌رودان وجود دارند، فقط آگاهی‌های ناچیزی را برای پژوهش درباره‌ی تاریخ ایلام به دست می‌دهند. این منابع که گاه به ایلام اشاره می‌کنند و بیش از همه، جنگ‌های پراکنده‌ی ایلام و میان‌رودان در هزاره‌ی سوم پیش از میلاد را که در دوره‌های …

مشاهده

دوره‌ی اور سوم و سیمَشکی در ایلام

(حدود ۲۱۰۰ تا ۱۹۰۰ پ. م) در آغاز سده‌ی بیست و یکم پیش از میلاد، سلسله‌ی سوم اور، دوباره میان‌رودان جنوبی را یکپارچه ساخت. در میانه‌ی پادشاهی شولگی (۲۰۹۴-۲۰۴۷ پ.م.)، دومین پادشاه سلسله‌ی سوم اور، فرمانروایان این سرزمین سلطه‌ی خود را در بیرون از سومر به سوی شمال و شرق گسترش دادند. جنگ‌های آنها در سال- نام‌ها و در پاره‌ای …

مشاهده

دوره‌ی سوکَل‌مَح در ایلام باستان

(حدود ۱۹۰۰ تا ۱۵۰۰ پ.م) در دوره‌ی سلسله‌ی اور سوم و پس از آن، یورش‌های میان‌رودان به ایلام، ایلامی‌ها را به واکنش نظامی واداشت. مهم‌تر آن که، این یورش‌ها شاید دگرگونی‌های سیاسی را در ایلام شتاب بخشیدند که نتیجه‌ی پایانی آن یکپارچگی اتحادیه‌های بین فرمانروایی‌های کوهستانی در درون واحدهای سیاسی بزرگ‌تر، و سرانجام پیدایش یک فرمانروایی چند مرکزیتی گسترده، یعنی …

مشاهده

ایلام میانی (حدود ۱۴۵۰ تا ۱۱۰۰ پ.م)

محدودیت‌هایی درباره‌ی مرحله‌های «گذار» آغاز دوره‌ی ایلام میانی دیده می‌شود. در سده‌های دوازدهم و سیزدهم پیش از میلاد «پادشاهان انشان و شوش»، یکی بعد از دیگری، در گزارش‌های میان‌رودانی و همچنین در گزارش‌های ایلامی، نشانه‌های مهمی از خود به جای گذاشته‌اند. با این همه، نام‌ها و لقب‌های پیشینیان آنها در سده‌های چهاردهم و پانزدهم پیش از میلاد به کُندی پدیدار …

مشاهده

ایلام نو (حدود ۷۴۳ تا ۵۰۰ پ.م)

رویدادنامه‌ی سلسله‌ای بابل، مَر- بیتی- اَپلَ- اوصور (۹۸۴-۹۷۹ پ.م.) پادشاه بابل را به عنوان یک «نواده‌ی دورِ ]؟[ ایلام» می‌خواند.(۱) این تبارنامه، چشم‌اندازی واقعی را از تاریخ ابهام‌آلود ایلام در سده‌ی دهم پیش از میلاد نشان نمی‌دهد. هم‌چنین موقعیت ایلام در سده‌ی نهم چندان شناخته شده نیست. در سال ۸۱۴ پ.م. گروهی از سپاهیان ایلامی با پُشتیبانی از مردوک- بَلَسّو- …

مشاهده

داریوش در مونْتْ کارْلو

یکی از نمونه‌های عجایب مکرّره‌ی یومیّه‌ی منتشره در جراید ایران که برای امتحان قاعده‌ی میزان المعرفه‌ی اجتماعی ما مثال خوبی است حکایت رفتن داریوش پادشاه ایران یا قشون او به مونْتْ کارْلو (۱) است. یکی از شیّادان درجه‌ی اول ایران که چهل سال است (۲) حماقت را با شید و مکر توأم کرده و به مناصب مهمّه رسیده محض مسخره …

مشاهده

دساتیر به جای اوستا

واقعاً جای تأسف است که تقریباً اغلب آنچه از محسّنات در ایران قدیم و میان ایرانیان نیاکان ما بود متروک شده و بسیاری از آنچه نامرغوب بود مانده و مبالغی بر آن زیاد شده. و این علاوه بر افسوس موجب تعجب نیز هست و در واقع نیست مگر از آثار انحطاط. اگر در این باب یگان یگان بخواهیم شرح بدهیم …

مشاهده