سه شنبه - ۱۳۹۷/۰۳/۰۱

نگاهی به تاریخ

یادداشت‌هایی درباره‌ی روش‌شناسی و حرف‌نویسی منابع تاریخ ایلام باستان

لازمه‌ی نوشتن تاریخ ایلام نو اتکای پر دردسر بر شرایط و زدوبندهاست. وجود خیال‌پردازی‌ها، شکاف‌ها و فقدان توافقی شناخته شده میان منابع ایلام نو و میان‌رودان سبب شده است که بیش‌تر نتیجه‌گیری‌ها جنبه‌ی مشروط داشته باشد. به اندازه‌ی کافی ابهام در این منابع وجود دارد که باعث وجود یک سلسله تفاسیر متفاوت می‌شود. در این بین امید به ارائه‌ی یک …

مشاهده

دیدگاه‌های معمول درباره‌ی پیوند ایران و اسلام

نظریه‌ی رایج درباره‌ی توسعه تمدن اسلامی نظریه‌ای نسبتاً ساده است، بدین معنی که اسلام در فرصتی مناسب پدید آمد، هنگامی که دو اَبَر قدرتِ قرن هفتم، یعنی امپراتوری‌های ایران و بیزانس، در اثرِ جنگ‌های طولانی، مالیات‌های سنگین، و سوء استفاده شاهان و روحانیان از قدرت خود فرسوده شده و در اثر تضادهای داخلی خود فلج شده بودند. عرب‌ها، مُلهَم از …

مشاهده

ایرانیان و عرب پیش از اسلام

مهم است که به تأثیراتی که ایران در عربستان پیش از اسلام و در نتیجه بر جهان اسلام داشته است توجه کنیم. زیرا جامعه اسلامی قسمتی از فرهنگ اعراب جاهلی و بسیاری آداب و مراسم پیش از اسلام و آیین‌های مذهبی و الگوهای ادبی آن را به ارث برد و مهمتر از همه زبان عربی بود که میراث عمده‌ی اعراب …

مشاهده

پیوند ایرانیان و عرب به گزارش منابع کهن اسلامی

با توجه به تماس‌های گسترده و گوناگون میان عرب‌ها و ایرانی‌ها، به ویژه در قرن ششم میلادی، جای شگفتی نیست که شماری از مفاهیم و رسوم اسلامی از اعتقادات مذهبی ایرانیان اخذ یا متأثر شده باشد. شماری از مورّخان ادیان به این موضوع پرداخته و موارد آن را بدست داده‌اند. از آن جمله است مفهوم رستاخیز، روزشمار، پل میان بهشت …

مشاهده

ارزیابی دیدگاه‌ها درباره‌ی حضور ایران در جهان اسلام

عرب‌ها، پس از غلبه، با فرهنگ ایران و شیوه‌ی زندگی ایرانیان آشنایی نزدیک‌تری پیدا کردند. عرب‌ها پیش از اسلام با ایرانیان ناآشنا نبودند، اما گروه گروه ایرانیانی که در جریان پیروزی‌های عرب‌ها به اسارت گرفته شدند نه فقط اردوگاه‌های عرب، بلکه به ویژه مدینه را، که محل پَخش غنائم بود، انباشت. دینَوَری گزارش می‌دهد که در نبَرد جلَولَع آنقدر غنیمت …

مشاهده

فرهنگ ایرانی در دیگر سرزمین‌های اسلامی

حتی اگر بخواهیم در عقاید تویینبی تخفیف دهیم، به این عنوان که او در درجه‌ی نخست یک کارشناس تاریخ اسلام تلقی نمی‌شود؛ اگر برخی از عقاید چالش‌طلبانه‌ی هاجسُن را به عنوان این که بسیار افراطی است کنار بگذاریم؛ و اگر برخی از ادعاهای کُوربَن را اعتقاد شخصی او بیش از حد بر پایه حدس و گمان تلقی کنیم، (۱) مشکل …

مشاهده

حضور ایران در جهان اسلام

در اثر فروپاشی شاهنشاهی ساسانی به فرهنگ بومی ایران ضربه‌ای شدید وارد شد. آن زبان شایستگی ادبی خود را از دست داد، و آیین باستانی زرتشتی کشور تقریباً تا حد اعتقادی کفرآمیز اعتبار خود را از دست داد. اما، شکست نظامی، از یک لحاظ، برای ایرانیان که دیگر از فشارهای سرکوبگرانه‌ی اجتماعی و مذهبی رایج در اواخر دوره‌ی ساسانی عذاب …

مشاهده

اسکندر و ایران

روپاشی شاهنشاهی هخامنشیان مرزهای ایران از شمال تا کوه‌های قفقاز و سرزمین سیبری پیش رفت؛ از خاور به آن سوی رود سند رسید؛ در جنوب، از دریای عُمان و خلیج فارس گذشت و تا مصر، سومالی و حبشه (۱) پیشروی کرد و از باختر تا سرزمین یونان و روم کشیده شد. بدین‌سان، مرزهای فرهنگی و حکومتی ایران نیز در دنیای …

مشاهده

شاهنشاهی سلوکی

آغاز فرمانروایی سلوکیان پس از مرگ اسکندر در سال ۳۲۳ پ.م.، میان سرداران او، نبردی دراز بر سر فرمانروایی در گرفت. امپراتوری اسکندر چند پاره شد. سلوکوس، یکی از سرداران اسکندر، در سال ۳۱۲ پ.م.، فاتحانه به بابل وارد شد و این آغاز حکومت یونانیان بر سرزمین‌های خاوری امپراطوری اسکندر، یعنی ایران، میاندورود، فلسطین، سوریه و بخشی از آسیای صغیر …

مشاهده

شاهنشاهی اشکانی

بنیادگذاران دولت پارت، قوم پرنی بودند. این قوم از خاور دریای مازندران و شمال گرگان برخاستند، آن گه به سرزمین پارت در شمال خراسان آمدند. آنان از نژاد آریایی ایرانی بودند و از آیین مزدایی پیروی نمی‌کردند. ببا قیام آنان، ایرانیانی که پایبند آداب و رسوم ملّی بودند، با آنان همراه شدند. در سرزمین پارت نیز چون دیگر مناطق زیر …

مشاهده