شعر و ادب

بازتاب مقاومت در شعر ابراهیم مقادمه

ابراهیم مقادمه یکی از چهره‌های درخشان معاصر فلسطینی است که با خلق آثار ارزشمندی در زمینه ادبیات و سیاست توانست خدمات ارزنده‌ای را به جامعه فلسطین ارائه کند. دفتر شعری «لا تسرقوا الشمس» از جمله آثار ارزشمند این شاعر متعهد در زمینه ادبیّات مقاومت است که وی آن را در سال‌های تاریک زندان از خود به یادگار گذاشت تا با …

مشاهده

پیش‌زمینه‌ی تاریخی زبانِ نوشتاری و گفتاریِ فارسی

زبان فارسی، به شکل نوشتاری نه گفتاری کنونی آن، حدود دو قرن پس از ظهور اسلام و غلبه‌ی اعراب بر ایران در نیمه‌ی نخست قرن هفتم میلادی (حدود ۲۰ قبل از هجرت تا ۳۰ هجری قمری) به وجود آمد. زبان گفت‌وگوی کشور پیش از آن گویش‌های پهلوی بود که یکی از آنها زبان رسمی دربار ساسانی و موبدان زرتشتی شد. …

مشاهده

قاجار و اصلاحات در زبان فارسی

(۱۲۱۰-۱۳۴۴ هـ.ق) با پادشاهی خاندان قاجار عصر جدیدی در ایران شروع شد. پس از درگذشت کریم خان زند در ۱۱۹۳ ه‍.ق، پانزده سال درگیری و برادرکشی قدرتی را تضعیف کرد که وی در بخش بزرگی از قلمرو پیشین صفوی مستقر ساخته بود. آخرین پادشاه سلسله‌ی زند لطفعلی خان، شاهزاده‌ی دلاوری بود که در ۱۲۰۸ ه‍.ق از آقا محمدخان شکست خورد. …

مشاهده

تجدید حیات نثرنویسی فارسی

نثر فارسی، از زمان مغول به تدریج رو به انحطاط رفت. ولی در اوایل قرن نوزدهم (ربع نخست قرن سیزده هجری)، در نتیجه‌ی نفوذ عواملی که در بالا گفته شد و دوشادوش تحولات دیگر، تجدید حیات ادبی بزرگی نیز شروع شد. در زمینه‌ی ادبیات منثور اصلاحات نخستین در نامه‌نگاری دولتی صورت گرفت و مبتکر آن نهضت دو تن از بزرگ‌ترین …

مشاهده

وضعیت زبان فارسی در آستانه‌ی انقلاب مشروطیت

سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیک در آستانه‌ی انقلاب مشروطیت دو کتاب به فارسی منتشر شدند که بر رویدادهای آتی، بیداری مردم و تجدید حیات ادبی تأثیر فراوان گذاشتند. یکی سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیک بود و دیگری برگردان فارسی رُمان فوق‌العاده‌ی جیمز جاستینین موریه (۱)، سرگذشت حاجی بابای اصفهانی. سیاحت‌نامه نخستین کوشش برای نوشتن رُمانی به فارسی به سبک اروپایی بود. کتاب در سه …

مشاهده

سرگذشت زبان فارسی در انقلاب مشروطیت

شاید در هیچ کشوری به اندازه‌ی ایران تطور ادبیات در قرن حاضر با نوسان‌های اجتماعی و سیاسی پیوند نزدیک نداشته است. این همبستگی بیان سیاسی و ادبی، از آغاز نهضت ادبی جدید در ابتدای قرن به چشم می‌خورد. می‌توان تاریخ ایران را در شصت سال گذشته [یعنی از مشروطیت تا دهه‌ی چهل] به سه مرحله‌ی عمده‌ی سیاسی تقسیم کرد، و …

مشاهده

رُمان تاریخی در دوران پس از مشروطه

مشروطیت که به دست آمد، ‌انتقاد تند از نهادهای موجود کاهش یافت: منتقدان پیشین آن‌گاه خود کمابیش مسئول اداره‌ی مملکت شده بودند. شعر و روزنامه‌نگاری که هر دو قبلاً نیز بار سیاسی داشتند اکنون بیشتر به خدمت تمجید و گاه تنقید و ارزش‌یابی نامزدان جدید قدرت؛ بحث نظریه‌های سیاسی، سنجش ظرفیت رهبران نوپا در اجرای وظایف مربوط به مشروطیت؛ یا …

مشاهده

جلوه‌‌های پایداری در شعر «برهان‌الدین العبوشی» شاعر معاصر فلسطینی

شعر پایداری، به یکی از گونه‌های زیبای شعر حماسی در ادبیّات معاصر عربی تبدیل شده است. در شعر معاصر فلسطین، با اوج‌گیری قیام مردمی علیه اشغال‌گران، بیشتر شاعران این سرزمین، واژگان، زبان شعری و درون‌مایه‌های اصلی شعر خود را از قیام مردمی (= انتفاضه)، الهام گرفتند و زبان به ستایش ایستادگی مردم در برابر اشغالگران گشودند. در این میان، برهان‌الدّین …

مشاهده

گفتمان پسااستعماری در «شرفه الهندیان»

 تحلیل گفتمان پسااستعماری در رمان «شُرفه‌ی الهذیان» اثر ابراهیم نصرالله چکیده ابراهیم نصرالله شاعر و داستان نویس معاصر فلسطین را می‌توان در پرداخت ادبیّات مقاومت و ضداستعماری نویسنده‌ای شاخص و صاحب سبک دانست. یکی از مهم‌ترین آثار وی در ادبیّات داستانی رمان «شرفه‌ی الهذیان» است. اهمیت این رمان را می‌توان در این امر خلاصه کرد که نویسنده توانسته است در …

مشاهده

ایجاز بسط یافته

داستان کوتاه هیچ مرز مشترک و روشنی با رمان ندارد. در بحث بعدی به بررسی آن گونه های دیگر داستان منثور می پردازیم که حایل میان این دو مقوله ی متضادند. روایتهای منفردی هستند با طول و پهنای متوسط؛ مجموعه داستانهایی هستند که درونمایه ها، مایه ها و شخصیت های آنها با هم ارتباط متقابل دارند و موجب وحدت مجموعه …

مشاهده