چهارشنبه - ۱۳۹۷/۰۵/۲۴
صفحه اصلی >> خانواده >> کودک و نوجوان >> آموزش اطاعت درست به فرزندان

آموزش اطاعت درست به فرزندان

 در ۳ تا ۶ سالگی
بحث در مورد آموزش اطاعت کورکورانه کودک و پیروی از هر دستور شما نیست، زیرا در صورت واقع‌بین بودن می‌دانیم که هرگز چنین اتفاقی نمی‌افتد. با توجه به این امر، می‌توانید مفهوم کلمه اطاعت را رفتار توأم با احترام به خودتان و دیگران، در نظر بگیرید. آموختن احترام به دیگران، بر آموزش «اطاعت» ترجیح دارد، زیرا کودکانی که عشق محبت و همدردی نسبت به دیگران را می‌آموزند، احترام به آنها را نیز یاد می‌گیرند؛ بنابر این رفتار مناسبی خواهند داشت. توصیه‌های این فصل از کتاب، شما را به اندیشیدن به اثر کارهایتان بر محیط پیرامون وادار می‌کند.

قوانین پادشاه

از فرزندتان بخواهید نقش پادشاه سراسر جهان را بازی کند و سه کاری را که میل دارد انجام دهد، نام ببرد. آیا قوانینی باید وجود داشته باشد؟ چه نوع قوانینی؟ برای کسانی که از این قوانین سرپیچی کنند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ مشاهده خواهید کرد کودکان در این موارد خیلی قاطع هستند- بنابراین، می‌توانید بعضی از این قوانین را در زندگی روزمره خود به کار ببرید.

بی‌توجهی کنید

«کاتلین بلانگر (۱)، مددکار اجتماعی و مادر چند فرزند، می‌گوید: «روزی تلاش می‌کردم حقیقت بزرگی را برای کودکانم بازگو کنم و آنها را تحت تأثیر قرار دهم. آنها همه رو به روی من ایستاده بودند. من گفتم: «چیز مهمی که باید تشخیص دهید این است که…» که ناگهان به فکر مسأله دیگری افتادم و گفتم «نان یادم رفت» آنها در ابتدا سرا پا گوش بودند، ولی من با گفتن جمله‌ای که اصلاً ربطی به موضوع اصلی نداشت، تمرکز افکارشان را بر هم زده بودم. در حالی که هرگز تصور انجام چنین رفتاری با یک همکار یا فرد «مهم» دیگر در مخیله‌ام نمی‌گنجید. با این رفتارم به فرزندانم بی‌احترامی کرده بودم. چگونه می‌توانم انتظار داشته باشم آنها را دیگران رفتار احترام‌آمیز داشته باشند؟ ای کاش این تنها مورد این نوع رفتار بود، ولی متأسفانه تعداد دفعات این نوع برخورد با خانواده‌ام بی‌شمار بوده است. نشان دادن احترام از طریق توجه کامل به فرزندانتان، همانند رفتار با بزرگترها، بخش مهمی از آموزش حرف‌شنوی به کودکان است.

از کلمات استفاده کنید

خانم بلانگر می‌افزاید: «ما اغلب فکر می‌کنیم فرزندانمان موارد مهم را به علت اهمیتشان می‌آموزند و فراموش می‌کنیم درباره آن مسائل با کودکان صحبت کنیم. می‌توانیم هر گاه به ما احترام گذاشته می‌شود و نیز گاهی که مورد بی‌احترامی قرار می‌گیریم، درباره احترام بحث و گفتگو کنیم و توجه کودکان را به نحوه برخوردار احترام‌آمیز مثلاً نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری با یکدیگر هنگام دست دادن، در چگونگی نگریستن به یکدیگر، گوش دادن به حرفهای طرف مقابل و آموختن اینکه: چه رفتارهای حاکی از بی‌احترامی از آنان سرزده است، مثل دادن القاب بد به یکدیگر، سوء استفاده از بقیه افراد، بر زبان راندن حرفهایی که اعتقادی به آن ندارند، جلب کنیم. بدین منظور، می‌توانیم حرکات و کلمات را توأم با هم مورد استفاده قرار دهم. برای درک آن احساس می‌توانید نقش بازی کنید.»
مثلاً، اگر مادر چندین بار از فرزندانش جمع‌آوری لباسهایشان را خواسته است، ولی آنها به این خواسته بی‌اعتنایی نموده‌اند، مادر حالا چه حسی دارد؟ اگر کودک پیش‌دبستانی مورد بی‌توجهی دوستانش واقع شود، چه احساسی خواهد داشت؟ اگر فردی با مهربانی به خاطر چیزی از شما تشکر و یا در را برای شما باز می‌کند، و یا چیزی را که روی زمین انداخته‌اید بلند می‌کند و به دست شما می‌دهد، چه احساسی خواهید داشت؟ بحث کنید و چنین کارهای احترام‌آمیز یا بی‌احترامی را با کلمات شرح دهید و بر اهمیت رفتارهای مهربانه تأکید نمایید.

اجازه دهید بخشش را بیاموزند

آیا فرزندتان لباسهای قدیمی و کوچک شده، اسباب‌بازیهای بلا استفاده و اشیای دیگر را جمع‌آوری و به یک مؤسسه خیریه محلی اهدا کرده است؟ این روش، راه بسیار خوبی برای همکاری در نشان دادن حس همدردی و نوع دوستی به دیگران است. به نظر من، کودکان از همان سنین خردسالی باید بیاموزند در زندگی همه چیز دست‌یافتنی نیست. این روش، احترام و اندیشیدن به افراد دیگر و خارج از دایره خانواده نزدیک را نیز به کودکان می‌آموزد.

احترام به نفس را آموزش دهید

بسیاری از افرادی که در زندگی خود به مشکلات متعدد و طولانی مدت دچار بوده‌اند، احترام به نفس خود را از دست می‌دهند.
«ریچارد ولیندا ایر (۲) » در کتاب خود به نام ارزشها را به فرزندان خود بیاموزید، تجربه‌ای شخصی را مطرح می کنند. آنان اظهار می‌دارند یکی از فرزندانشان دائم درباره خودش جملات منفی برزبان رانده است. ریچارد سرانجام تصمیم می‌گیرد راه حلی برای این مشکل بیابد. بدین منظور، او یک هفته تمام آن جملات منفی را یادداشت و در پایان هفته هر آنچه را شنیده بوده، گزارش می‌کند. پسرش – بدون اطلاع از اینکه این جمله‌ها اظهار نظرهای او درباره خودش بوده‌اند- اظهار می‌دارد: این طور صحبت کردن درباره شخص دیگر بسیار زشت است. و اضافه می‌کند به هیچ کس اجازه نمی‌دهد درباره یکی از دوستان یا اعضای خانواده‌اش این‌گونه صحبت کند. بعد از این مرحله، او متوجه می‌شود این حرفها را درباره خودش بر زبان رانده است. آیا فرزند شما نیز همیشه خود را تحقیر می‌شمارد؟ همه جمله‌ها، کلمه‌ها و حرکتهای او و حتی خودتان را زیر نظر داشته باشید. به منظور تشویق و تحسین شخصیت منحصر به فرد و دقیق کودک، به او کمک کنید با شفافیت به اطراف نگاه و به گونه‌ای سازنده و نه مخرب، کار کند.

در مورد دلسوزی و ترحم صحبت کنید

مثالهای تاریخی بزرگی را از زندگی‌نامه افرادی که نسبت به همنوعشان دلسوزی و مهربانی ورزیده‌اند، برای کودکان شرح دهید (مثل مادر ترزا، مارتین لوترلینگ، فلورانس نایتینگل). درباره افراد مشهوری که از خود گذشتگی آنها می‌تواند الهام‌بخش فرزند شما برای رسیدن به کمال مطلوب باشد، حرف بزنید و برای کودک داستانهای واقعی از زندگی آنان شرح دهید.

قهرمانان زندگی واقعی را بیابید

فهرستی از قهرمانان ورزشی، خواننده‌ها و یا بازیگرانی که تواضع و فروتنی از خود نشان نمی‌دهند، تهیه کنید. در مرحله بعد، فهرستی از قهرمانان ورزشی، خواننده‌ها و یا بازیگران متواضع و فروتن سینما و تلویزیون بنویسید. با کودک درباره آنچه فکر می‌کند این دو گروه را از یکدیگر متمایز می‌سازد، صحبت کنید. درباره کارهایی که افراد متکبر باید انجام دهند تا الگوهای بهتری برای سایرین باشند، صحبت کنید. بعدها، وقتی کودک رفتاری غیرمهربانانه نسبت به فردی از خود نشان می‌دهد، می‌توانید به او یادآوری کنید قدری شبیه به «فلان شخصیت محبوب» عمل کند و نمونه‌ای از انسانهای حقیقی به او نشان دهید تا آنها را سرمشق خود قرار دهد.

تشویق به اعتراف

کودکان معمولاً دوست ندارند به خطای خود اعتراف کنند.
مثلاً، پسرم لیام معروف است به اینکه ادعا می‌کند «کس دیگری اینکار را کرده است»، فرقی ندارد «این کار» چه باشد. چندی پیش متوجه شدم «کسی» یک اسباب‌بازی را در محل جدیدی قرار داده است و من چون از این کار خوشحال شده بودم، میل داشتم به آن کودک پاداشی بدهم، ولی هیچ یک از فرزندانم – با تصور تنبیه شدن – مسئولیت آن عمل را بر عهده نمی‌گرفت. سرانجام لیام گفت: «الکس این کار را کرده است» از این رو دریافتم این کار را واقعاً لیام انجام داده است. بدین ترتیب، آلکس مورد تشویق من واقع شد. برای لیام باور کردنی نبود، پس به سمت من آمد و گفت: «نه! کار خودم بوده است!» هنوز هم لیام همیشه بی‌تقصیر و بی‌گناه نیست، ولی آن روز را به خاطر دارد و به هر کاری که انجام داده- خوب یا بد- اعتراف می‌کند!

تشویق به انضباط فردی

شخصاً فهرستی تهیه کنید و از فرزندتان بخواهید او نیز از سه موردی که شما در زندگی فردی‌تان به نظم و انضباط بیشتری نیاز دارید، فهرستی تهیه کند(مثلاً تماشای کمتر تلویزیون، ورزش بیشتر، خوردن هله هوله کمتر). درباره این مواد با کودکان بحث و برای تغییرشان برنامه‌ریزی کنید. برنامه نوشته شده را به در یخچال آویزان و به یکدیگر برای عملی کردن این نظم خود خواسته جدید کمک کنید. این عمل به کودک می‌آموزد انگیزه رفتارهای خوب می‌تواند از درون خود شخص ناشی شود.

مالکیت کودک را محترم بدارید

محترم داشتن اشیا همانند احترام به افراد باید به کودکان آموخته شود. به آنها بیاموزید چگونه کتابها را به شیوه درست در قفسه‌ها جای دهند. آنها را وادار کنید اسباب‌بازیهایشان را آخر روز جمع و جور کنند و اجازه دهید در تا کردن و کنار گذاشتن لباسهای شسته شده، به شما کمک کنند. همچنین، طریقه صحیح امانت گرفتن چیزی و سپس پس دادن آن را بیاموزید. درک کلی این نوع احترام به کودک در مطیع و فرمانبردار بودن بیشتر، هنگامی که کار مربوط به جمع و جور کردن و نیز پس دادن سالم اشیای قرض گرفته شده باشد، کمک می‌کند. کودکان معمولاً نسبت به «چرایی» اشیاء بسیارپذیر هستند. اگر شما بگویید، «آن چیز را کنار بگذار چون من می‌گویم» احتمال بسیار کمتری نسبت به انجام آن وجود دارد تا اینکه بگویید، «بگذارش کنار، چون نمی‌خواهیم در حیاط کثیف شود».

به حریم خصوصی احترام بگذارید

بر اساس عقیده «امیلی پست» (۳) کارشناس و مشاور آداب معاشرت، یکی از بهترین راههای آموزش احترام به حریم خصوصی دیگران، احترام گذاشتن به حریم خصوصی خود کودکان است. در گفتگوهایشان دخالت نکنید. به تلفنهایشان گوش فرا ندهید و وسایلشان را بازرسی نکنید. حتی هنگامی که کودک هنوز خیلی خردسال است، برای ورود به اتاقش باید در بزنید و منتظر «بیایید داخل» بشوید، آنگاه به اتاق وارد شوید.

پی‌نوشت‌ها:

۱. Kathleen Blanger.
۲. Richard and Linda Eyre.
۳. Emily Post.

منبع مقاله :
کندی، میشل؛ (۱۳۹۲)، آداب‌دانی و نزاکت، برگردان: زهرا جعفری، مشهد: به نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، چاپ دوم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: