جمعه - ۱۳۹۷/۰۵/۲۶
صفحه اصلی >> خانواده >> کودک و نوجوان >> آموزش اصول آداب معاشرت صحیح

آموزش اصول آداب معاشرت صحیح

  ۳ تا ۶ سالگی
گاهی به خصوص در حضور دوستان و آشنایان، مشاهده اینکه فرزندانتان هنگام صرف شام سر یکدیگر فریاد می‌زنند و وقتی چیزی مثلاً نمکدان را لازم دارند، آن را می‌قاپند و به جای «لطفاً» لفظ «بِدِش من» را به کار می‌برند. خیلی ناراحت کننده است، ولی آموختن رفتار صحیح به کودکان آن اندازه که به نظر می‌رسد، سخت نیست. کودکان معمولاً تا زمانی که با آنها با احترام برخورد شود، خیلی به نظرهای ما احترام می‌گذارند، و هیچ وقت برای آموزش رفتار صحیح دیر نیست، این تمرینهای ساده به شما و نیز فرزندتان کمک می‌کند در مسیر تبدیل شدن به خانواده با نزاکت‌تری قرار بگیرید.

معرفی افراد به یکدیگر

چگونگی معرفی افراد به یکدیگر را به فرزندانتان بیاموزید. بدین منظور، می‌توانید در منزل این نقش را بازی کنید و سپس هنگامی که فرزندتان یکی از دوستانش را به خانه می‌آورد، یا شما سری به مدرسه او می‌زنید، به او نشان دهید دوست دارید شما را به دوست یا آموزگارش معرفی کند. این قدم ساده در یادگیری رفتار صحیح و آداب معاشرت، عادتی را در کودک شکل می‌دهد و پس از مدتی ملکه ذهن او می‌گردد.

کلمات جادویی

از کلمات «لطفاً»، «متشکرم» و «ببخشید» زیاد استفاده کنید. در بسیاری موارد، اگر فرزندانم- بدون «لطفاً»- چیزی از من بخواهند، بی‌حرکت و صبورانه بر جای خود باقی می‌مانم. در چنین وضعیتی، آنها با تعجب به من زل می‌زنند و به این می‌اندیشند که چه اشکالی پیش آمده است. ولی اغلب اوقات، با ذکاوت ذاتی خود بلافاصله متوجه شده و می‌گویند: «اوه…لطفاً». هر چه شما بیشتر از این کلمات استفاده کنید و از کودکان نیز چنین انتظاری داشته باشید، کودکان لزوم کاربرد آنها را بیشتر در خواهند یافت و باور خواهند کرد. بدون گفتن «لطفاً» و «متشکرم» چیزی را به کودک ندهید. این کار اگر چه قدم کوچکی در آموزش کودک است، ولی اهمیت زیادی دارد.

یادداشت تشکر

حتی بچه‌های خیلی خردسال که هنوز خواندن و نوشتن نمی‌دانند هم می‌توانند یادداشت کوچکی برای فردی که برای آنها هدیه‌ای فرستاده است، بنویسد. این کار مسلماً قدری وقت شما را می‌گیرد. اینکه شما با صرف وقت به فرزندتان بیاموزید پس از دریافت هدیه جشن تولد و یا هر مناسبت دیگر باید برای همه هدیه دهندگان یادداشت تشکری بنویسد، نه تنها یک رفتار صحیح اجتماعی را آموزش داده‌اید، بلکه خوب نوشتن و تفکر خلاق را نیز به او یاد داده‌اید. چنانچه کودک هنوز قادر به نوشتن نباشد و یا می‌تواند بنویسد ولی نقاشی را بیشتر دوست دارد، اجازه دهید برای هدیه‌دهنده نقاشی بکشد- شاید با استفاده از هدیه‌ای که دریافت کرده است.

کمی نقش بازی کنید

آیا اولین بازی است که کودک را به تئاتر، به کنسرت و یا جشن عروسی می‌برید؟ قبل از عزیمت، اتفاقهایی را که پیش رو دارید، بازی کنید- حتی می‌توانید لباسهایی را که قرار است بپوشید، به تن کنید. اگر هر پیشامدی را که ممکن است روی دهد، به او نشان دهید؛ از بسیاری از رفتارهای اجتماعی نامناسب احتمالی کودک پیشگیری کرده‌اید. به کودک بیاموزید چگونه مؤدبانه بنشیند (گاهی برای دختر بچه‌ها مهم است) و چگونه هنگام آرام نشستن، دستهایش را روی پاهایش قرار دهد. برای اینکه کودک به قسمتهای ساکت برنامه عادت کند، رعایت سکوت را با او تمرین کنید. چنانچه کودک پیشاپیش بداند چه انتظارهایی از او دارید، خود را برای برآورده کردن آنها آماده می‌کند. اجازه بدهید بداند برای تلاشش ارزش قایل شده‌اید و او را تحسین می‌کنید (سخت بودن وظیفه‌اش را درک کرده‌اید). این مسأله برای کودک اهمیت زیادی دارد.

صحبت کردن و استفاده از تلفن

یکی از نقشهای مهمی که باید برای کودک بازی کرد، صحبت کردن پای تلفن است. حتی به کودکان کوچک نیز باید چگونگی صحبت با تلفن را یاد داد. باید مؤدبانه صحبت کنند، ابتدا خود را معرفی و سپس به فردی که پشت خط است سلام کنند و مؤدبانه از او بخواهند گوشی را به دوستشان بدهد. به مرور و همراه با بزرگ‌تر شدن، حتی قادر خواهند بود پیغام بگذارند و یا از افراد بخواهند بعداً تماس بگیرند «مثلاً وقتی شما در دستشویی یا حمام هستید!» زمانی را که کودکان دیگر اجازه دارند با فرزندانتان تلفنی صحبت کنند(هر شب ساعت ۱۰ تعداد زیادی بچه ۵ ساله بازیگوش به خانه من زنگ می‌زدند، زمانی که دیگر خیلی وقت بود بچه ۵ ساله من خوابیده بود) و یا فرزندانتان اجازه دارند به کودکان دیگر زنگ بزنند، تعیین کنید.

در خانه دیگران

روزی را که پسرم چند نفر از دوستانش را به منزلمان دعوت کرده بود، هیچ وقت فراموش نخواهم کرد. چند نفر از آنان به محض ورود، مستقیم (بدون حضور پسرم) وارد آشپزخانه شدند و خوردنیها را از یخچال بیرون آوردند! از آن روز به بعد، همیشه به فرزندانم اجازه می‌دهم وقتی دوستانشان را به منزلمان دعوت کرده‌اند، به هر مقدار دلشان می‌خواهد بخورند، ولی فکر می‌کنم چنین رفتاری خارج از نزاکت و ادب اجتماعی است و صحیح نیست! بنابراین، در صورت بروز چنین رفتاری، پسرم را بازخواست می‌کنم و به او تذکر می‌دهم تا مطمئن شوم او در منزل دیگران چنین اعمالی را انجام نمی‌دهد. این قوانین را با فرزندتان مرور کنید. به آنها یاد بدهید غذایی را که پذیرایی می‌شود، بدون اعتراض بخورند و یا مؤدبانه بگویند، «نه متشکرم» همچنین، باید تا تعارف شدن خوردنی یا نوشیدنی حوصله به خرج دهند و خودشان آن را طلب نکنند. در صورت تشنه بودن و تعارف نشدن هیچ نوع نوشیدنی به آنها، باید یک لیوان آب بخواهند نه آب میوه یا نوشابه. کودکانی که در خانه‌های دوستانشان با نزاکت باشند، هم برای دوستانشان و هم برای والدین آنها، میهمانانی دوست داشتنی و عزیز هستند.

هدیه دادن

به فرزندتان بیاموزید در صورت دعوت شدن به منزل دوست یا آشنا، هدیه کوچکی برای او ببرد. یک دسته گل طبیعی یا چند عدد شیرینی خانگی، برای نشان دادن محبتش کافی است.
این درس برای همیشه در خاطر فرزندتان خواهد ماند و فراموش نخواهد شد. پس این امید وجود دارد که در آینده، هنگام دیدار خانواده همسرش، جعبه‌ای شیرینی یا دسته گلی زیبا برای مادر زنش همراه ببرد!

صرف غذای دسته‌جمعی

یکی از بهترین روشهایی که رفتار مناسب کودکان را سرمیز شام تضمین می‌کند، صرف حداقل یک وعده غذا در روز توسط افراد خانواده به صورت دسته‌جمعی است. مطمئن شوید هیچ یک از اعضای خانواده، قبل از نشستن تمام افراد دور میز، غذا را شروع نمی‌کند و هیچ کس تا همه غذایشان را صرف نکرده‌اند، میز را ترک نمی‌کند. این غذا خوردن دسته‌جمعی، هر یک از وعده‌های غذایی صبحانه، ناهار و یا شام می‌تواند باشد- دور هم جمع کردن خانواده برای یک وعده غذا، حداقل بیشتر روزها- به کودک (حتی بچه خیلی کوچک) تجربه حضور در گروه را یاد می‌دهد. چنانچه کودک همیشه در صندلی مخصوص غذا‌خوری و یا جلوی تلویزیون غذا بخورد، چگونه می‌تواند رفتار و آداب صحیح غذا خوردن در رستوران و یا میهمانی بزرگ شام را بیاموزد؟ فراموش نکنید، در صورت یکسان بودن قوانین صرف غذا در منزل و در رستوران یا میهمانی، احتمال پیروی کردن از آنها بیشتر می‌شود.

خوش آمدگوییهای جشن تولد

«جنیفر هارتمن» (۱) نویسنده کتابهای کودکان عقیده دارد، «کودک باید به دوستانش و سایر میهمانانی که در جشن تولد حضور یافته‌اند خوشامد بگوید، هدایای آنها را دریافت و آنان را به محل برگزاری جشن راهنمایی کند. در صورت غیر عملی بودن این روش، کودک باید در اتاق برگزاری جشن به میهمانان خوشامد بگوید و هدیه‌ها را روی میز مخصوص بگذارد. این کار نه تنها به عنوان درسی از آداب و رسوم اجتماعی اهمیت زیادی دارد، بلکه برای حفظ دوستیهای خوب نیز مهم است، فرزند شما باید درک کند به همان اندازه که در روز تولدش مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد، میهمانی رفتن برای بسیاری از کودکان دیگر نیز مسأله مهمی است و باید در مقابل هر کودک به گونه‌ای رفتار کند که او نیز احساس خاص و ویژه بودن بنماید. خوشآمدگویی به کودک میهمان، استقبال کردن از او و «تشکرکردن» روش خوبی است تا فرزندتان نشان دهد برای تمامی دوستانش اهمیت قایل است.

…و خداحافظی

همانند مورد قبل، کودک میزبان جشن تولد، باید حتماً با تمام کودکان مهمان خداحافظی و بابت هدیه‌شان تشکر کند. آموزش چنین مطالبی حتی در روزی مثل روز تولد کودک، به او یادآوری می‌کند که در هر شرایطی باید احساسات دیگران را درک کرد و به آنها احترام گذاشت (همه، گاهی به این یادآوری نیاز داریم!) یک خداحافظی شخصی، با کودک در حال ترک میهمانی، در او احساس اهمیت ایجاد می‌کند و به کودک میزبان انگیزه‌ای می‌بخشد تا به دوست و هدیه‌اش و قدردانی از محبت او، بیندیشد.

کلمه‌های جا افتاده از جمله

«لِوِنا بایر» (۲) و «کارن مالِت» (۳) (مشهور و ملقب به «بانوان آداب‌دان»)، دو نفر از برگزارکنندگان دوره‌هایی برای آموزش آداب معاشرت به کودکان (و بزرگسالان»)، اظهار می‌دارند، پدر و مادر همراه با فرزندانشان می‌توانند برای کامل کردن جمله‌هایی که در نظر می‌گیرند، با یکدیگر صحبت کنند. مثلاً، اگر دانش‌آموز جدیدی به مدرسه وارد شود که هیچ دانش‌آموز دیگری را نشناسد، می‌توانم با… توجه خودم را به او نشان دهم.»، اگر من یک جعبه بیسکویت شکلاتی داشته باشم، ولی دوستم خوردنی ندارد، می‌توانم با …محبتم را به او نشان دهم.» بحث کردن روی موضوعهای کوچک، مثل دعوت کردن یک کودک ساکت و آرام یا خجالتی به بازی، به رشد و افزایش احساس مهربانی و نوع دوستی، کمک زیادی به کودک شما می‌کند.

پی‌نوشت‌ها:

۱. Jennifer Hartman.
۲. Levena Byer
۳. Karen Mallet.

منبع مقاله :
کندی، میشل؛ (۱۳۹۲)، آداب‌دانی و نزاکت، برگردان: زهرا جعفری، مشهد: به نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، چاپ دوم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: