جمعه - ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
صفحه اصلی >> استان ما >> آداب و رسوم >> بازیهای بومی محلی استان سمنان

بازیهای بومی محلی استان سمنان

بازى‌هاى سمنان عبارتند از:

آسمون چه رنگه، اتک متک، الکانه وازی، الک چوب، اى شنبه دوشنبه، بتراش بتراش، بوتم بوتم، بى‌بى شغالک، پته‌پته، پس بازیکن، تپ چالی، تخم گندیده،

توپ مرد، تیر تیر، جلادجلاد، چارتپه، چارچاری، چارقاف، چالاچالا، چهارتوپ، خرخر، خُس‌خُس، خیته ، دست اندازک، دوزبازی، دوسنگکه، زنجیرباف، زوبازی،

سردرختى چه گل؟، سوت سوت، سنگ سنگ رورو، شالى نو مالى نو، شت خواندن، شترشترو، شیر تا خط، عطارى مطاری، غافل نشی، قلعه قلعه،

کال‌چوب، کُت چووازی، کلاکه، کله‌شکن، گارى‌‌که، گرگم و گله مى‌برم، گل یا پوچ، لیس‌لیس، مات ماتو، مال مال، مرغنه وازی، ملاملا، میخ کوکو، ورچین ورچین، هفت سنگ،

آسمون چه رنگه (شهمیرزاد )

دو بازیکن پشت به پشت مى‌ایستند و دست‌هاى خود را در دست‌هاى دیگرى حلقه مى‌کنند. یکى از آنها دیگرى را از زمین بلند مى‌کند و از او رنگ آسمان را مى‌پرسد. نفرى که بر پشت او سوار است از رنگین بودن آسمان سخن مى‌گوید. کسى که او را بلند کرده، مى‌پرسد: ‘پیرزنه چکار مى‌کند؟’ نفر زیرى مى‌گوید: ‘آش مى‌پزد ‘ . به‌همین ترتیب آن‌قدر سئوال و جواب ادامه پیدا مى‌کند که کسى که رو قرار گرفته خسته شود. سپس نوبت او است تا دیگرى را بلند کند و سئوال و جواب ادامه پیدا کند .

بالش‌که (balesh ka)

چند بالش یا متکا را روى هم مى‌گذارند و به‌ترتیب از روى آنها جست مى‌زنند. پاى هرکس به بالش‌ها گیر کند یا موقع جست‌زدن بى‌افتد، بازنده است و از محلى که قبلاً تعیین کرده‌اند تا محل بازى باید به بازیکنان دیگر کولى بدهد. هر نوبت بازى که تمام شد یک بالش یا متکا بر ارتفاع بالش‌ها و متکاها اضافه مى‌کنند تا ارتفاع آن بیشتر شود و کار پریدن از روى آنها دشوارتر گردد .

تخم‌ گندیده (شاهرود )

بازیکنان روى یک دایره ٔ بزرگ روى زمین مى‌نشینند. یکى از آنها چوب را به‌دست مى‌گیرد و دور دایره مى‌چرخد و مى‌گوید: ‘تخم‌مرغ گندیده’ بقیه جواب مى‌ ٔ هند: ‘گندیده ‘ . دوباره بازیکن چوب به دست مى‌گوید: ‘آفتاب پرید.’ بقیه جواب مى‌دهند : ‘ پرید.’ بازیکن به دویدن و خواندن ادامه مى‌دهد و در یک لحظه چوب را در کنار یکى از بازیکنان مى‌آندازد و فرار مى‌کند. فردى که چوب در کنار آن افتاده باید او را تعقیب کند

و قبل از آنکه به‌جاى اول خود برگردد، او را بزند. اگر موفق شد، بازیکنى که خورده، سوخته و به‌ وسط دایره مى‌آید و تخم‌مرغ گندیده مى‌شود. اگر موفق نشد، خود سوخته است و تخم‌مرغ گندیده مى‌شود. بچه‌ها وقتى این تعقیب و گریز ادامه دارد مى‌خوانند: ‘موش بدو گربه گرفتت.’ وقتى بازیکنى تخم‌مرغ گندیده شد، بازیکنان دسته‌جمعى مى‌خوانند: ‘تخم‌مرغ گندیده، بوى گلابى مى‌ده.’ این بازى آن‌قدر ادامه پیدا مى‌کند تا فقط دو نفر باقى بمانند که آنها برنده ٔ بازى هستند .

چارقاف (سمنان )

این بازى به‌منزله ٔ قمار است و در آن برد و باخت صورت مى‌گیرد. یکى از بازیکنان چهار قاب را بالا مى‌اندازد تا روى زمین بى‌افتد. وضعیت قرار گرفتن قاپ‌ها باعث بُرد یا باخت پرتاب‌کننده قاپ‌ها را مشخص مى‌کند مثلاً چهارقاب از طرف اسب روى زمین بى‌افتد (هریک از طرف‌هاى قاب اسمى دارد) پرتاب‌کننده چهار برابر مبلغ شرط‌بندى را دریافت مى‌کند.

اگر سه اسب و یک خر بیاید دو اسب حساب مى‌شود. اگر دو خر و دو اسب بیاید باید از اول پرتاب شود. وقتى هنوز قاپ‌ها در هوا هستند طرف مقابل مى‌تواند بگوید ‘بتیا’ یعنى پوچ که در واقع بازى را باطل مى‌کند یعنى اگر اسب یا خر بیاید حساب نمى‌شود .

زوبازى (گرمسار )

ابتدا دور زمین بازى را به‌صورت مربع یا مستطیل خط مى‌کشند. آن‌گاه به‌ شیوه ٔ [کف دست، پشت دست] یادگیرى انجام مى‌شود و بازیکنان به دو گروه مساوى تقسیم مى‌شوند.

سپس به شیوه ٔ [مسابقه ٔ دو] گروه داخل و خارج دایره را مشخص مى‌کنند. گروه برنده در مسابقه ٔ دو، داخل زمین قرار مى‌گیرد. افراد گروه دیگر به‌ترتیب با کشیدن زو داخل زمین مى‌شوند و باید سعى کنند تا قبل از قطع شدن زو یکى از افراد داخل زمین را بزنند که در این‌صورت هر دو نفر ( خورده و زده) بیرون از دایره قرار مى‌گیرند و سپس نوبت به نفر بعدى مى‌رسد که وارد زمین شود. زمانى که همه ٔ افراد داخل زمین زده شوند، جاى دو گروه عوض مى‌شود و به‌همین ترتیب بازى را تا هر زمان که مایل باشند ادامه مى‌دهند .

عطارى مطارى (âttari mattari) ( سمنان )

ابتدا ‘تر یا خشک’ کرده و به این ترتیب نفر سواره و پیاده را مشخص مى‌کنند. بازیکنى که برپشت دیگرى سوار است با یک دست چشمان او را مى‌گیرد و تعدادى از انگشتان دست دیگر خود را جدا نگاه داشته و از او مى‌پرسد: ‘عطارى مطارى شیشه بر کمر داری، اى بار بگو چندتا است؟’ اگر فرد خم‌شده جواب صحیح داد، جاى دو نفر عوض مى‌شود .

گارى‌که (gari-ka) ( سمنان )

یکى از بازیکنان اسب مى‌شود و دیگرى به‌جاى گارى دست‌هاى خود را برشانه ٔ او مى‌گذارد و خم مى‌شود. سومین بازیکن بر پشت نفر دوم سوار مى‌شود و اسب و گارى حرکت مى‌کنند. بازیکنان پس از طى مسافتى جاهاى خود را تغییر مى‌دهند

۳ نظرات

  1. اطلاعات تکمیلی مربوط به بازی‌های محلی سمنان به صورت جامع در لینک زیر توضیح داده شده است.

    https://bit.ly/31mW95f

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: