چهارشنبه - ۱۳۹۷/۰۷/۰۴
صفحه اصلی >> استان ما >> شهرستان ها >> معرفی شهرستان دامغان

معرفی شهرستان دامغان

شهرستان دامغان

این شهرستان از شمال به استان مازندران و گلستان، از شرق به شاهرود، از جنوب به استان اصفهان و از باختر به شهرستان سمنان محدود است شهرستان دامغان با وسعتی حدود ۱۳۰۸۰ کیلومتر مربع در فاصله ۳۳۷ کیلومتری تهران قرار دارد دامغان (صد دروازه) از شهرهای باستانی و قدیمی ایران است که مرکز ایالت کومش بوده و مورخین این شهر را پایتخت اشکانیان می دانند این شهرستان حدود ۸۰ هزار نفر جمعیت دارد.

مساجد:

مسجد تاریخانه دامغان

مسجد تاریخانه یکی از مهمترین بناهای بازمانده از قرون اولیه اسلامی در این کشور می باشد و بنا به نوشته بعضی از کتب در زمان جلوس اولین خلیفه عباسی(سفاح) درسال ۱۳۲ هجری قمری وسلطنت هارون الرشید ۱۷۰ هجری قمری ساخته شده است . نام مسجد از دو واژه تاری و خانه تشکیل شده است که تاری لفظ ترکی و به معنای خدا می باشد. خدای خانه از اولین نمونه های مساجدی است که در آن مناره نیز یکی از عناصر تشکیل دهنده می باشد. پلان این مسجد عبارتست از یک حیاط مربع شکل در سمت قبله یک تالار ستون دار و در سه سمت دیگر یک ردیف رواق ساخته شده است. تالار ستون دار آن در حال حاضر دارای هفت ناو طولی و سه ناو عرضی است و ناو وسطی آن عریض تر و رفیع تر از ناوهای طرفین است و شامل محراب می باشد . عده ای سبک معماری مسجد را عربی می دانند و ساخت آن را مشابه مسجد مدینه عنوان نموده اند اما آثار به جای مانده از ستون های یک کاخ ساسانی در نزدیکی دامغان شباهت بسیار زیادی با ستونهای مسجد تاریخانه دارد. آقای آندره گدار باستان شناس فرانسوی ضمن ارائه رساله ای مفصل سبک معماری مسجد تاریخانه را صد درصد ساسانی می داند و متذکر می شود که در ساخت مسجد تاریخانه تمام اشکال معماری ایرانی خالص است و حتی در بکار بردن مصالح ، همان مصالح بکار رفته در معماری ساسانی یعنی آجر و خشت و گچ و چوب استفاده شده است.

بدین ترتیب که از آجر برای ساخت قوس ها و ستونها و از خشت برای ساخت دیگر قسمت های مسجد استفاده گردیده همچنین برای ساخت قوس های بی نظیر طاق ها ، چوب برای استحکام و گچ برای اندود سطوح مختلف بکار رفته است  قوس های بکار رفته در تاریخانه گهواره ای یا آهنگ بوده که این کار در ایران تازگی نداشته و در هفت تپه شوش نیز دیده شده است. استفاده از قوس های جناغی در سمت رو به حیاط ، همچنین گنبدهایی که بر روی ستون ها زده شده هیچ تناسبی با اصل بنای مسجد نداشته و مربوط به دوران بعد می باشد. این مسجد در گذشته دارای الحاقاتی بوده که اکنون از بین رفته است.صحن مرکزی تنها با ماده ای آهکی یا گچی پوشیده شده است.

خانه ها:

خانه لطفی

این بنا شامل قسمتهای مختلفی می باشد که عبارتند از حیاط بیرونی ، اندرونی ، حیاط پشت حیاط اندرونی ، خانه مستخدمین و اصطبل که هرکدام شامل بخشهایی است که در خصوص هریک مطالبی بیان می شود قسمت ورودی حیاط بیرونی از طرف بالا محله است که در انتهای دیوار دارای تزئینات آجری بوده و بر روی دیوارهای طرفین درب ورودی طاقنماهای تزئینی ایجاد شده است. در دو طرف درب ورودی به صورت دو طاقنما که بالای آنها دو طاقچه مانند مربع شکل است ایجاد شده و در طاقنمای وسطی که وسیعتر است درب ورودی قرار گرفته است. در پشت درب ورودی هشتی واقع شده که دارای طاقنماهایی با طاق گهوارهای است که در یکی از این طاقنماها راهرو به طرف حیاط می رود و به وسیله دو پله وارد حیاط می شود. در سمت چپ راهروی ورودی اطاقی قرار دارد که پنجره ای به حیاط باز می شود . در قسمت ورودی راهرو از سمت حیاط در جنب آن طاقنمایی قرار دارد و بعد از آن اطاق دیگری ایجاد شده است . از همان اطاق که در قسمت راهرو است دربی به خانه صدیق باز می شده که فعلا” مسدود است. سپس حیاط واقع شده که شامل درختان و حوضی در وسط است.در سمت روبرو ورودی ساختمان دو طبقه ساخته شده که طبقه اول آن زیر زمین و طبقه دوم آن که توسط ۵  پله به آن راه می یابد شامل ایوان که چهار ستون گچی با سر ستونهای گچبری شده زیبا دارد که اطاق وسطی وسیعتر و بنام پنج دری خوانده می شود. از طریق زیر زمین حیاط اندرونی به حیاطهای دیگر راه پیدا می کند به این صورت که ابتدا به محل مستخدمین سپس از طریق هشتی بخش اندرونی به حیاط اندرونی راه می یابد. حیاط اندرونی که خود شامل درب ورودی جداگانه هشتی راهروی ورودی که به وسیله دو پله به حیاط راه می یابد،می باشد. این بخش نیز در قسمت اصلی که به وسیله سه پله به آن راه پیدا می کند شامل ایوان که دو ستون گچی با سرستونهای گچبری شده است.

در انتهای ایوان سه اطاق قرار دارد که از یکی از اطاقها به صورت آشپزخنه استفاده می شده ، خانه ها ی حیاط اندرونی نیز به صورت دو طبقه ساخته شده که طبقه  اول زیر زمینی است. در طرف سمت راست ایوان نیز اطاقهائی قرار دارد که به وسیله سه پله از حیاط به این اطاقهاراه پیدا می کند . در پشت دیوار قسمت ورودی حیاط اندرونی دیگری قرار دارد که شامل حیاط آب انبار  و یک اطاق که به وسیله سه پله از حیاط به آن راه پیدا می کند و باز در کنار این حیاط اندرونی محلی جهت اسکان مستخدمین است که خود شامل اطاق و حیاط است و همانطورکه قبلا” گفته شده از محل مستخدمین به حیاط بیرونی به وسیله راهروی زیرزمینی راه پیدا می کند و برای ارتباط با حیاط اندرونی و حیاط اندرونی دیگر بوسیله دربی که در هشتی حیاط اندرونی قرار دارد انجام می گیرد. در کنار حیاط اندرونی اصلی اصطبل قرار دارد جهت بستن اسبها که دارای سقف گنبدی به صورت ۶ گنبد کوچک است.

بنای فوق مربوط به شجاع لشکر که در دوره قاجاریه حاکم دامغان بوده است،می باشد وهم اکنون به عنوان اداره میراث فرهنگی صنایع، د ستی و گردشگری دامغان مورد استفاده قرار گرفته است.

خانه ابراهیمی

این خانه در ابتدای محله امام و روبروی کتابخانه عمومی شماره ۱ اداره ارشاد قرارگرفته است . ورودی آن به صورت سه طاق هلالی است که وسطی بزرگتر از دو طاق طرفین می باشدوفاقد درب است .ohki پس از آن هشتی قرار دارد که در دو ضلع انتهای هشتی دو درب وجود دارد. این خانه به شکل اندرونی و بیرونی ساخته شده است که یکی از دربها به اندرونی و دیگری به بیرونی راه می یابد. ابتدا قسمت بیرونی آن که شامل یک بادگیر قدیمی می باشد بعد از درب داخل هشتی وارد راهرو می شود و به وسیله دوپله در داخل حیاط راه می یابد درسمت راست راهرو دو اطاق که یکی کوچک و دیگری بزرگ است و دارای پله می باشد قرار دارد در زیر اطاق بزرگ آب انبار قراردارد درسمت چپ راهرو داخل حیاط ا طاقی قرار دارد که جهت آشپزی استفاده می شود و آشپزخانه است .یک عدد بادگیر نیز دارد که در اطاق بزرگ محل آن تعبیه شده است.

قسمت بیرونی آن که به وسیله دربی از داخل هشتی به حیاط راه پیدا می کند .در کنار درب ورودی آب انباری بوده که فعلا” مسدود است. در قسمت شمال حیاط اطاقهایی قرار دارد که اطاق وسطی دارای سقف گنبدی است .این اطاق به وسیله دو راهروی جنبین آن راه پیدا می کند یعنی از طرف حیاط به وسیله پله به راهرو و در قسمت راهرو دو درب وجود دارد درب سمت راست به اطاق کناری و درب سمت چپ به اطاق وسطی راه دارد و راهروی دومی نیز به وسیله پله از حیاط وارد راهرو می شود و یک درب در طرف راست که به اطاق وسطی راه دارد و درب سمت چپ به اطاق کناری این دو اطاق از لحاظ ارتفاع کمتر از اطاق وسطی است یعنی از حیاط برای ورود به اطاقهای اطراف اطاق وسطی توسط پله راه دارد این دو اطاق دارای سقف مسطح و دو اطاق دیگر بر روی این اطاقها ساخته شده و این دو اطاق را به صورت دو طبقه در آورده است راه ورود به اطاقها طبقه بالا توسط راه پله انتهای راهروها امکان پذیر است در زیر اطاق وسطی نیز زیر زمین قرار دارد. داخل اطاق وسطی دارای طاقچه هایی گچبری شده است که کلا” قسمتی از آنها با گل پوشیده شده است.

امامزاده ها:

امامزاده جعفر

امامزاده جعفراز اولاد حضرت امام سجاد (ع) می باشد اساس بنای امامزاده جعفر را به طور معمول به دوران سلجوقی و حتی پیش از آن به قرن چهارم نسبت داده اند . حرم امامزاده با طرح چهار گوش و به ابعاد ۱۳×۱۳ متر می باشد. طرح چهار گوش به کمک هشت نیم طاق مقرنس به هشت ضلعی تبدیل گشته و سپس گنبد بنا بر روی آن استوار شده است. داخل بقعه سفید کاری شده و هیچگونه تزئینی ندارد. دور تا دور سنگ روی مرقد دارای تزئینات گچ بری جالب توجهی است .گنبد حرم به صورت شلجمی و از آجر ساده بنا شده و در برابر ورودی اصلی بقعه ، ایوان کوچکی به قوس تیزه دار و در دو سوی آن دو طاقنما قرار دارد که از وسط هر یک دری به دو اتاق جانبی ایوان گشوده گشته است دو سنگ نبشته مفصل به تاریخهای ۸۱۶ و ۸۱۵ ه.ق وجود دارند که در دو سوی ورودی نصب شده اند.و از نظر تاریخی از اعتبار فروان برخوردارند به ویژه آنکه نکات مذکور در یکی از سنگ نبشته ها در ارتباط با نوع مالیاتهای قرن نهم در منطقه می باشد.

امامزاده محمد

در صحن امامزاده جعفر بنایی هشت ضلعی به مساحت ۷۵ متر مربع وجود دارد که آنرا بقعه امامزاده محمد از اولاد حضرت امام موسی کاظم (ع) می دانند.داخل بقعه امامزاده هشت ضلعی و مرتفع و پوشش چپ و راست آن هره مانند است. بنای دارای گنبدی است که ارتفاع آن حدود ۱۲ متر می باشد. بر اساس کتیبه داخل بنا بنای این امامزاده نیز در زمان شاهرخ تیموری ساخته شده است.اما در سالهای اخیر نمای خارجی بنا با آجر معمولی باز سازی شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: