چهارشنبه - ۱۳۹۷/۰۵/۲۴
صفحه اصلی >> استان ما >> آداب و رسوم >> مراسم ویژه یا عباس یا عباس در شاهرود

مراسم ویژه یا عباس یا عباس در شاهرود

پنجم محرم اگرچه در تقویم با رنگ قرمز مشخص نشده اما خیلی از شاهرودی ها این روز را تعطیل می کنند تا برای برگزاری مراسم «یا عباس یا عباس» و « طوق بندان » آماده شوند. مراسمی که در هیچ نقطه ای از کشور نمی توانید مشابه آن را ببینید اما برای اهالی شاهرود، محرم و عزاداری هایش با این روز معنا پیدا می کند.

این مراسم معنوی و روحانی به یاد دلاور مردی،شجاعت و وفاداری حضرت ابوالفضل العباس (ع) علمدار کربلا و سرور سالار شهیدان امام حسین (ع ) برگزار می شود و مردم عزادار و محب خاندان عصمت و طهارت به صورت نمادین علم ها و بیدق ها عزا را برافراشته و سیاه پوش می کنند و به یاد علم به زمین افتاده قمر بنی هاشم در روز پنجم محرم هر سال با احترام و شکوه خاصی اعلام می کنند اگر چه در صحنه کربلا و صحرای نینوا نبودیم اما امروز با حضور درصحنه و وفاداری به سرور سالار شهیدان تا قیام قیامت از قیام حضرت دفاع می کنیم و تا زمان ظهور منجی عالم،علم و بیدق علمدار کربلا را برافراشته نگه خواهیم داشت.

تکیه بازار شاهرود که به’ تکیه زنجیری ‘معروف است و از بزرگترین تکایای شهر شاهرود است وظیفه جمع آوری طوقها و برگزاری دسته طوق بندان را برعهده دارد.

وقتی چند ساعتی از بامداد روز پنجم محرم گذشت،معمران تکیه بازار راه می افتند و چاووشی های ‘ ای داد از این عزا،بیداد از این عزا، فریاد ما مصیبت و دو صد داد از این عزا ‘و سپس دو بیت از اشعار محتشم کاشانی ‘ بازاین چه شورش است که درخلق عالم است را می خوانند.
عاشقان اباعبدالله الحسین (ع) سپس در قالب هیاتی به سوی مساجد و تکایای دیگر به راه می افتند و در طول مسیر پس از چاووشی خواندن به ذکر مصیبت می پردازند.

سپس سه قسمت طوق را به ترتیب زبانه،بدنه و چوب طوقها را روی دو دست گرفته و به راه می افتند و به این ترتیب تمامی طوقها را جمع آوری کرده و به نزدیکترین تکیه و یا مسجد محل می برند.

بعدازظهر،خدام تکیه بازار که در پیشاپیش آنها قسمت های مختلف طوقها حمل می شود با سردادن چاووشی و صلوات،طوقها را از مسجد آقا،تکیه های شریعت،گلشن،یزدیها،حاج رضا علی،اخیانی ها و تکیه مدرسه قلعه و منبرخانه های برخی افراد جمع آوری کرده و درمحله قلعه ‘ ولووا’ و در کوچه جنب مسجد نجفقلی نجفیان، به هم وصل می کنند.

‘ سیدعلی اصغر شریعت زاده ‘ محقق و پژوهشگر شاهرودی در کتاب فرهنگ مردم شاهرود آورده است نگهداری هر طوق و حرکت دادن آن به عهده خدام است، دراین موقع دسته طوق بندان تشکیل می شود،عماری ها و طوق ها درجلو و معمران در پشت سر آنها چاووشی ‘ ای داد از این عزا ‘را می خوانند و سپس دسته معروف به ‘یا عباس یا عباس ‘راه می افتد.

حمل طوقها به ویژه طوقهای چهار تیغه کار آسانی نیست،چندنفر قوی هیکل باید هوای طوق را داشته باشند،هنگام تعویض حمل کننده طوق،جمعیت همراه صلوات می فرستند،چنانچه تازه واردی علاقمند به حمل طوق باشد ،قبلا نذرش که یک کله قند است را بدهد.
دسته در مسیر خیابانهای شهید صدوقی ادامه پیدا می کند تا به نزدیکی مزار کهنه شهر که مدفن علمای بزرگی چون آیت الله سبزواری است می رسد،سینه زنی و نوحه خوانی به اوج خود می رسد ،آنگاه طوقها را به صورت خوابیده برروی دوش می گذارند و ‘یاعباس یاعباس ‘ گویان به تکیه بازار می روند.

سوگواران دراین مکان پس از نوحه و مصیبت خوانی درحالی که بر سر و سینه خود می زنند مراسم را خاتمه می دهند.
شهر شاهرود از حوالی بعدازظهر روز پنجم محرم یکپارچه تعطیل و سیاهپوش است و ازدحام جمعیت درمقابل مدرسه قلعه این شهر وخیابان شهید صدوقی به گونه ای است که درتمامی خیابانها و کوچه های منتهی به محل مراسم مملو از جمعیت می شود.
چندین هیات عزادار حسینی تا پیش از اجرای ‘طوق بندان ‘ با اجرای آیین خاص سینه زنی و مداحی و درمیان ماتم و اندوه عزاداران به انبوه جمعیت حاضر دراین مکان می پیوندند.

پیش از آغاز مراسم افرادی که نذر و حاجتی دارند پارچه و شالهای ترمه را به طوقها می بندنند و به هنگام حرکت طوقها در مسیر خیابان تا تکیه زنجیری دهها راس گوسفند قربانی می شود.

طوق از نشانه های عزاداری شیعیان است که به هنگام دسته روی در پیشاپیش هیات حرکت می دهند.
این نشانه از سه قسمت پایه چوبی،بدنه فلزی سینی مانند مشبک به شکل قلب و از جنس برنج و زبانه فولادی به عرض تقریبی ده سانتیمتر و طول یک متر یا بیشتر تشکیل می شود.

در باور اهالی این نشانه نمادی از علم و بیرق علمدار واقعه کربلا حضرت ابوالفضل العباس (ع) است.

در فاصله بین صبح تا ظهر این روز،خانه های دارای طوق مملو از زنان و دخترانی است که برای حاجت طلبی و یا ادای نذر خود به زیارت طوق ها می روند.

در حدود ساعت چهار بعدازظهر عده ای از بزرگان تکایا درحالیکه اشعار محتشم کاشانی (باز این چه شورش است) را زمزمه می کنند در پیشاپیش دیگر عزاداران به حرکت در می آیند.

در مقابل ایشان بیرق سفیدی توسط یکی از خادمین تکیه بازار حمل می شود ،این بیرق به حضرت ابوالفضل (ع) منتسب بوده و رنگ سفید آن از عزیمت آن حضرت برای آوردن آب و نه جنگ طلبی حکایت دارد.

با رسیدن دسته محتشم خوان به ابتدای کوچه مدرسه قلعه دسته سینه زنی جوانان با ذکر یا عباس یاعباس در ستونهای طویل شکل می گیرد ،سینه زنان بایک دست برسینه زده و با دست دیگر خود ،کمر فرد کناری را می گیرند.

بدین ترتیب عزاداران همچون دانه های زنجیر به یکدیگر متصل می شوند.در پشت دسته یا عباس یا عباس که سینه زنان آنان عمدتا جوانان پرشورند ،طوق ها به ترتیب قدمت قرار می گیرند.

در این میان طوق تکیه بازار،باباعلی و تکیه بیدآباد غالبا پیشاپیش دیگر طوق ها به طور بر افراشته حمل می شود.

در میان تکیه،زنان و کودکان در فضای شاه نشین جای گرفته و ورود عزاداران را به انتظار نشسته اند.

درحوالی غروب آفتاب دسته پیرغلامان و پس از آن سینه زنان به صحن تکیه داخل می شوند. در این هنگام عزاداری با ذکر یاعباس یاعباس همراه با زدن بر سر وسینه به اوج می رسد.

این شور و هیجان تا ورود آخرین طوق به صحن تکیه ادامه یافته و آنگاه با ذکر صلوات فضای مجلس تغییر می یابد.

این عزاداری تا هنگام اذان مغرب به طول انجامیده و پس از آن طوقهای هر محله به تکایا و مساجد خود انتقال داده می شود.

در باور اهالی شهر تکیه بازار ،نظر کرده حضرت عباس(ع) است و با وجود محدویت مکانی در این روز گنجایش حضور تمامی عزاداران را دارد.

در اعتقادات اهالی شهر،نشانه طوق به دلیل انتساب آن به حضرت ابوالفضل(ع) بسیار مورد مورد توجه و احترام بوده و بسیاری افراد برای برآورده شدن حاجات خود به آن متوسل می‌شوند.

نذر تهیه پارچه‌های مورد نیاز در جامه کردن طوق،پخش کردن شربت،شیرینی و غیره و نیز خوردن اندکی از سیب‌های قرار گرفته بر سر زبانه فولادی طوق،در پایان مراسم از جمله‌ این باورها به شمار می‌رود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: