دوشنبه - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
صفحه اصلی >> آموزش >> احکام >> احکام غسل

احکام غسل

غسل و شرایط آن
۱ـ در غُسل ترتیبى باید به نیّت غسل , اول سر و گردن (۱) بعد طرف راست بعد طرف چپ بدن را(۲) بشوید(۳). و اگر عمداً یا از روى فراموشى یا به واسطهء ندانستن مسأله (۴) به این ترتیب عمل نکند(۵), غسل او باطل است (۶) (م ۳۶۲. ۲ـ نصف ناف و نصف عورت را باید با طرف راست بدن و نصف دیگر را باید با طرف چپ بشوید…(۷)(م ۳۶۳. ۳ـ براى آنکه یقین کند هر سه قسمت (۸), یعنى سر و گردن و طرف راست و طرف چپ را کاملاً غسل داده ,باید هر قسمتى را که مى شوید مقدارى از قسمتهاى دیگر را هم با آن قسمت بشوید…(۹) (م ۳۶۴.
یادآورى
غیر از غسل ترتیبى غسل دیگرى وجود دارد که با فرو رفتن کامل انسان در آب انجام مى شود و به آن <غسل اِرتِماسى > مى گویند. براى دانستن احکام و جزئیات آن به رسالهء توضیح المسائل مرجع تقلید خود مراجعه کنید.
شرایط غسل
تمام شرطهایى که براى صحیح بودن وضو گفته شد(۱۰) , مثل پاک بودن آب و غصبى نبودن آن (۱۱) , در صحیح بودن غسل هم شرط است , ولى در غسل لازم نیست بدن را از بالا به پایین بشوید(۱۲). و نیز در غسل ِ ترتیبى , لازم نیست (۱۳) بعد از شتستن هر قسمت فوراً قسمت دیگر را بشوید(۱۴), بلکه اگر بعد از شستن سر و گردن مقدارى صبر کند و بعد(۱۵) طرف راست را بشوید و بعد از مدتى طرف چپ را بشوید, اشکال ندارد…(م ۳۸۱. توجه اگر در غسل به اندازهء سرِ مویى از بدن نشسته بماند, غسل باطل است , ولى (۱۶) شستن جاهایى از بدن که أدیده نمى شود, مثل توى گوش و بینى واجب نیست (۱۷) (م ۳۷۵.(۱۸) در غسل (۱۹) باید موهاى کوتاهى را که جزء بدن حساب مى شود بشوید, و بنابر احتیاط شستن موهاى :بلند(۲۰) هم لازم (۲۱) مى باشد(۲۲) (م ۳۸۰.
۱ـ تبریزى (م ۳۶۷ و زنجانى (م ۳۶۷: اول سر و گردن بعد بدن را بشوید.
۲ـ مکارم : بنابر احتیاط واجب (م ۳۷۷.
۳ـ تبریزى : و با حرکت دادن اعضاى بدن زیر آب به قصد غسل ترتیبى , غسل محقق نمى شود (م ۳۶۷.
۴ـ تبریزى (م ۳۶۷ و زنجانى (م ۳۶۷: (اگر) بدن را قبل از سر بشوید, غسل او باطل است .
۵ـ مکارم : غسل را اِعاده مى کند (و دوباره انجام مى دهد) (م ۳۷۷ زنجانى : در صورتى که بدن را قبل ازسر بشوید, لازم نیست غسل را اِعاده کند, بلکه چنانچه بدن را بشوید غسل او صحیح خواهد بود (م ۳۶۸.
۶ـ بهجت : ولى چنانچه قصد قربت داشته , آنچه اگر مقدم داشته اعاده نماید غسل صحیح است . و احتیاطواجب رعایت ترتیب در هر عضو از غسل ترتیبى است به این صورت که از بالا شروع کند و به قسمتهاى پایین عضو ختم کند (م ۳۶۳.
۷ـ تبریزى و زنجانى : این مسأله در رسالهء آنان دیده نشد.
۸ـ تبریزى : هر دو قسمت , یعنى سر و گردن و طرف راست و چپ … (م ۳۶۹.
۹ـ زنجانى : در هر یک از هر دو قسمت , یعنى سر و گردن و بدن باید یقین کند که آن قسمت را کاملاً شسته است (م ۳۶۹.
۱۰ـ زنجانى : تمام شرطهایى که براى صحیح بودن وضو به نَحْو فتوا یا احتیاط ـ از هر قسم ـ گفته شد, درصحیح بودن غسل هم به همان گونه شرط است … (م ۳۸۶.
۱۱ـ بهجت : عبارت (غصبى نبودن آن ) را ندارد (م ۳۷۷ زنجانى : عبارت (مثل پاک بودن آب و غصبى نبودن آن ) را ندارد (م ۳۸۶.
۱۲ـ بهجت : اما در (غسل ) ترتیبى اَحوَط (و به احتیاط نزدیکتر) است (م ۳۷۷.
۱۳ـ تبریزى : (م ۳۸۶ و زنجانى (م ۳۸۶: در غسل ترتیبى لازم نیست بعد از شستن سر و گردن فوراً بدن رابشوید.
۱۴ـ زنجانى :… پس اگر بعد از شستن سر و گردن صبر کند و بعد از مدت زیادى بدن را بشوید اشکال ندارد,بلکه لازم نیست تمام سر و گردن یا بدن را یکمرتبه بشوید. پس جایز است که مثلاً سر را شسته و بعد از مدت زیادى گردن را بشوید… (م ۳۸۶.
۱۵ـ تبریزى : و بعد طرف راست و چپ را بشوید اشکال ندارد, بلکه لازم نیست تمام سر و گردن یا بدن رایک مرتبه بشوید. پس جایز است مثلاً سر را شسته و بعد از مدتى گردن را بشوید (م ۳۸۶.
۱۶ـ تبریزى : ولى شستن مثل توى گوش و بینى و هر چه از باطن (و درون ) شمرده مى شود, واجب نیست (م ۳۸۰.
۱۷ـ زنجانى : در غسل باید تمام بدن شسته شود, حتى نباید سر مویى از بدن نشسته بماند, ولى شستن مثل );آآّّداخل بینى و هر چه از باطن شمرده مى شود واجب نیست (م ۳۸۰.
۱۸ـ با توجه به این مسأله باید جاهایى مانند زیر بغل و لاى انگشتان دست و پا و لالهء گوش شسته شوند.
۱۹ـ زنجانى : در غسل شستن موها لازم نیست , بلکه اگر آب را طورى به پوست برساند که موهاتر نشودغسل صحیح است , ولى اگر رساندن آب به پوست بدون شستن آنها ممکن نباشد, باید آنها را بشوید تا آب به بدن برسد (م ۳۸۵.
۲۰ـ مکارم : شستن موهاى بلند و زیر آنها هر دو لازم است (م ۳۹۳.
۲۱ـ تبریزى : شستن موهاى بلند واجب نیست , بلکه اگر آب را طورى به پوست برساند که آنها تر نشود غسل صحیح است , ولى اگر رساندن آب به پوست بدون شستن آنها ممکن نباشد, باید آنها را بشوید که آب به بدن برسد (م ۳۸۵.
۲۲ـ بهجت : لزوم شستن موهاى کوتاه که پوست از لاى آنها دیده مى شود, در موقع غسل کردن خالى از قوّت نیست , ولى موهاى بلند لازم نیست (شسته شوند) (م ۳۷۶.

غسلهاى واجب
غسلهاى واجب هفت غسل هستند. یکى از آنها ((غسل حیض)) است. غسل حیض
۱- حیض خونى است که غالبا در هر ماه چند روزى از رحم زنها خارج مى شود, و زن را در موقع دیدن خون حیض حائض مى گویند. (پس از: م ۴۳۴) ۲- خون حیض (۱) در بیشتر اوقات غلیظ و گرم و رنگ آن (۲) سرخ مایل به سیاهى یا سرخ تیره است و با فشار و کمى سوزش بیرون مىآید (م ۴۳۵) ۳- مدت حیض کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نمى شود, و اگر مختصرى هم از سه روز کمتر باشد حیض نیست (۳) (م ۴۴۱) ۴- باید (۴) سه روز اول حیض پست سر هم باشد, پس اگر مثلا دو روز خون ببیند و یک روز پاک شود و دوباره یک روز خون ببیند حیض نیست (م ۴۴۲)
توجه
هنگامى که خون حیض بیرون مىآید, دختر و یا زن در حالت ((رِگ²ل)) یا ((عادت ماهانه)) و یا ((پِریود)) به سر مى برد. پس از آنکه دختران از عادت ماهانه و خون حیض پاک شدند, باید براى کارهایى مانند نماز که نیاز به طهارت و پاکیزگى داند غسل کنند و وضو هم بگیرند. نمازهاى یومیه اى (۵) که زن در حال حیض نخوانده قضا ندارد, ولى روزه هاى واجب را باید قضا نماید (م ۴۶۹).
چیزهایى که بر حائض حرام است
چند چیز بر حائض حرام است. برخى از آن ها عبارتند از: اول: رساندن جایى از بدن به خط قرآن یا به اسم خدا و اسامى مبارکه پیامبران و امامان (۶) علیهم السلام که بنابر احتیاط واجب (۷) حکم اسم خدا را دارد. (۸) دوم: رفتن در مسجد الحرام (در مکه) و مسجد پیغمبر صلى الله على و اله (در مدینه) (۹) اگر چه از یک در داخل و از در دیگر خارج شود. (۱۰) سوم: توقف (۱۱) در مساجد دیگر, ولى اگر از یک در داخل و از در دیگر خارج شود, یا براى برداشتن چیزى برود (۱۲) مانعى ندارد. و احتیاط واجب آن است که در حرم امامان هم توقف نکند. (۱۳) چهارم: (۱۴) گذاشتن چیزى در مسجد. (۱۵) پنجم: خواندن (۱۶) سوره اى که سجده واجب دارد و آن چهار سوره است: اول: سوره سى و دوم قرآن (الم تنزیل (=الف, لام, میم, تنزیل یا همان سوره سجده)). دوم: سوره چهل و یکى (حم سجده (=حائ, میم, سجده یا همان سوره فصلت)). سوم: سوره پنجاه و سوم (و النجم (یا همان سوره نجم)). و اگر یک حرف (۱۷) از این چهار سوره را هم بخواند حرام است. ششم: عبادتهایى که مانند نماز باید با وضو یا غسل یا تیمم به جا آورده شود, (۱۸) ولى به جا آوردن عبادتهایى که وضو و غسل و تیمم براى آن ها لازم نیست, مانند نماز میت مانعى ندارد (م ۳۵۶ و ۴۵۱). براى دانستن موارد دیگر به رسالهئ توضیح المسائل مرجع تقلید خود مراجعه کنید.
۱- زنجانى: خون حیض در بیشتر اوقات, زیاد و گرم و تازه و رنگ آن سیاه یا سرخ تیره است و با فشار و سوزش بیرون مىآید. (م ۴۴۰)
۲- بهجت: رنگ آن سرح مایل به سیاه یا سرخ است (پس از: م ۳۹۸) تبریزى: رنگ آن سیاه یا سرخ است (م ۴۴۰)مکارم: رنگ آن تیره یا سرخ است (م ۴۲۷).
۳- زنجانى: و مراد از روز در اینجا مدت ۲۴ ساعت است, نه روز در مقابل شب (م ۴۴۶).
۴- زنجانى: در این مسائله توضیح مفصلى دارند که مقلدان ایشان به مسائله ۴۴۷ رساله شان مراجعه کنند.
۵- نمازهاى یومیه, نمازهاى شبانه روزى که در پنج نوبت صبح, ظهر, عصر, مغرب, عشا خوانده مى شود.
۶- بهجت: و اسم حضرت زهرا ۳ به طورى که در وضو گفته شد (م ۳۵۹).
۷- تبریزى: قید (احتیاط واجب) را ندارد, بلکه تمام مسائله به صورت فتواست (م ۳۶۱).
۸- زنجانى: رساندن جایى از بدن خود به خط قرآن و بنا بر احتیاط به اسم خدا و صفات خاصهئ او (مانند رحمان) به هر لغت که باشد, مگر پولى که بر آن, نام خدا نوشته شده باشد که دست زدن به آن اشکال ندارد, و احتیاط مستحب آن است که به اسم پیغمبران و امامان و حضرت زهرا علیه السلام نیز نرساند (م ۳۶۱).
۹- زنجانى: و حرم امامان علیهم السلام… و مراد از حرم امامان محوطه اى است که ضریح مقدس و قبر مطهر در آن قرار دارد نه تمام رواقها یا صحنه ها (م ۳۶۱).
۱۰- بهجت: و همچنین داخل شدن به آنجا براى برداشتن چیزى بنا بر احوَط (م ۳۵۹).
۱۱- زنجانى: داخل شدن در مساجد دیگر مگر از یک در داخل و از در دیگر خارج شود (م ۳۶۱).
۱۲- تبریزى: عبارت (براى برداشتن چیزى برود) را ندارد (م ۳۶۱).
۱۳- بهجت: بلکه (در حرم امامان) عبور نیز ننماید و همچنین در رواقها(ى حرم) (م ۳۵۹).
۱۴- مکارم: داخل شدن در مسحد براى گذاشتن چیزى در آن (م ۳۷۰).
۱۵- تبریزى: یا داخل شدن در آن براى برداشتن چیزى (م ۳۶۱).
۱۶- تبریزى: خواندن هر یک از آیات سجده واجب… (م ۳۶۱) مکارم: خواندن یکى از آیات سجده, ولى خواندن غیر آیه سجده از سورهئ سجده مانعى ندارد (م۳۷۰) زنجانى: خواندن هر یک از آیات سجدهئ واجب و آن در چهار سوره است: اول: سوره ۳۲, آیه ;۱۵ دوم: سوره ۴۱, آیه ۳۷ ; سوم: سوره ۵۳, آیه آخر ; چهارم: سوره ۹۶, آیه آخر. بلکه بنا بر احتیاط خواند آیات دیگر یا قسمتى از یک آیه سوره سحده نیز جایز نیست (م ۳۶۱).
۱۷- بهجت: اگر یک کلمه از این چهار سوره را هم بخواند حرام است (م ۳۵۹).
۱۸- زنجانى: و در مدتى که حائض مى باشد یا شرعا محکوم به حائض بودن مى باشد, اگر عبادتى – ولَو رَجائَ – به جا آورد معصیت کرده است… (م ۴۵۶).

یک نظر

  1. چقد سخته آداب غسل از دیدگاه بقیه مجتهدین ..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: