دوشنبه - ۱۳۹۷/۰۵/۰۱
صفحه اصلی >> گوناگون >> سینما در 30 نما >> آخرالزمان تکنولوژیک در سینما

آخرالزمان تکنولوژیک در سینما

پیشرفت های تکنولوژیک که به انگیزه ی راحتی و راه گشایی فعالیت های روزمره و صنعتی انسان ایجاد شدند، با رسیدن به عصر جدید، رنگ و بویی دیگر می گیرند و به عاملی برای وقایع ناگوار تبدیل می شوند. آن قدر بشر به تکنولوژی وابسته شده که روزی بدون آن، هیچ گاه تصور نمی شود و حیات بشر بدون آن به خطر خواهد افتاد؛ اما استفاده و وابستگی گسترده به آن نیز نتیجه ی ناگوار مشابهی دارد.
تکنولوژی مخلوق انسان است؛ ولی به مرور زمان و با هوشمند شدنش به موجودی زنده و برتر از انسان تبدیل می شود. این پیش بینی مهم ترین دست مایه ی فیلم های سینمایی با آخرالزمان تکنولوژیک است. بیش ترین فیلم ها در این گونه ی سینمایی، خطر را در تکنولوژی روباتیک نشان می دهد، و روزی را به تصویر می کشد که روبات ها استقلال خود را به دست می آورند و انسان ها را بردگی برای خویش می کشند، و در رویارویی با مقاومت انسان، به فکر نابودی نسل بشر می افتند.
یکی از آثار برجسته ی سینمایی در این زمینه، مجموعه فیلم های « نابودگر » (۱) است که چهار قسمت از آن تاکنون اکران شده است. انسان به مرحله ای از تکنولوژی می رسد که هوش مصنوعی را ایجاد می کند. این پدیده ی جدید در رایانه ای پیشرفته به نام « شبکه ی آسمان » استفاده می شود که قرار است برای فعالیت های نظامی – جاسوسی استفاده شود.
روزی که این رایانه راه اندازی می شود، ناگهان دچار یک اختلال می شود و پس از آن به خود استقلالی می رسد و تمام ماشین های نظامی را علیه بشر می شوراند. این واقعه باعث ایجاد جنگ اتمی عظیم می شود و در نبرد میان ماشین ها و انسان ها، جوامع انسانی نابود و عده ی زیادی کشته می شوند و عده ای هم به بردگی ماشین ها درمی آیند و فقط تعداد اندکی از انسان ها در آخرین جبهه علیه ماشین ها مقاومت می کنند.
سه گانه ی « ماتریکس » (۲) و انیمیشن آن با نام « انیماتریکس » (۳) اثر دیگری با همین مضمون است. داستانِ چگونگی استقلال ماشین ها و تسلط بر انسان ها و بخش های ناگفته ی داستان در انیمیشن به طور کامل مطرح می شود. پس از اختراع هوش مصنوعی، روبات ها در تمام شئون انسانی به کار گرفته می شوند و کارهای او را انجام می دهند. رفتار انسان با روبات ها توهین آمیز است. سرانجام در اتفاقی پیش بینی ناشدنی، یک روبات به صاحبش حمله می کند و او را می کشد.
رؤسای کشورها در جلسه ای سرنوشت ساز تصمیم می گیرند روبات ها را نابود کنند. انسان ها روبات ها را در تمام جهان از بین می برند و در دریاها می ریزند. تنها روبات های باقی مانده در جایی شهر جدیدی برای خود می سازند که آن را « خانه » می نامند. مکان این شهر در فیلم روی کره ی زمین نشان داده می شود که منطبق بر مکان امروزی مکه است و تعبیر « خانه » هم می تواند معادل « خانه ی کعبه » باشد. این گونه تصویرسازی برای موجودات اهریمنی و شیطانی، امری تازه نیست و معمولاً در بسیاری از فیلم ها موجودات شر، مسلمان هستند یا در ارتباط با مسلمانان قرار دارند.
در این شهر جدید روبات ها شروع به تکثیر نسل خود می کنند، قوی تر می شوند، دوباره جنگی عظیم رخ می دهد و این بار انسان ها به سختی شکست می خورند. انسان ها برای آن که انرژی خورشیدی را از ماشین ها بگیرند، آسمان را با بمب های دودزا برای همیشه تاریک می کنند و پس از آن ماشین ها به منبع جدید انرژی یعنی انسان روی می آورند.
انسان ها در دنیای جدید ماشینی، دیگر به دنیا نمی آیند؛ بلکه در مزرعه های بی انتها کشت می شوند و زمانی که جسم آن ها به اندازه کافی رشد کرد، کشته می شوند و از انرژی بدن آن ها همچون یک باتری استفاده می شود؛ در حالی که جسم انسان ها در کشتزارها قرار دارد. ذهن آنان در برنامه ای کامپیوتری به نام « ماتریکس » قرار دارد. انسان های باقی مانده از نسل بشر که از این سیستم آزادند، در آخرین شهر زمین به نام « زایان » (۴) مرادف « صهیون » ( اشاره به رژیم صهیونیستی ) زندگی می کنند و در جنگ دائمی با روبات ها قرار دارند. در داستان فیلم، جنگی دوباره آغاز می شود و ماشین ها با قدرت کامل قصد دارند باقی مانده ی انسان ها را نابود سازند.
فیلم « من، روبات » (۵) اتفاق مشابهی را به تصویر می کشد؛ رایانه مادری که تمام روبات ها را کنترل می کند،‌ خودمختار شده، بر انسان ها می شورد و جنگی میان انسان ها و روبات ها رخ می دهد. در فیلم « روباتروپلیس » (۶) روبات هایی که برای حفاظت و امنیت شهر ساخته شده اند، از کنترل خارج می شوند و انسان ها را می کشند و درصدد نابودی نسل بشرند. در فیلم « نابودگران » (۷) گروهی از روبات های نابودگر برای تسلط بر کره ی زمین قیام کرده اند و قصد دارند همه ی انسان ها را نابود کنند.
دولت در فیلم « چشم عقاب » (۸) سیستم رایانه ی بسیار پیشرفته ای برای کنترل و امنیت طراحی می کند که تمام حرکات انسان ها با آن کنترل می شود. سرانجام این سیستم خودمختار می شود و برای رسیدن به هدفش قصد ترور رئیس جمهور و افراد بلند پایه ی امریکا را دارد. این سیستم دو فرد معمولی را با تهدید، وارد یک بازی می کند و از آن دو به عنوان عامل اجرایی نقشه اش استفاده می کند.
در فیلم « تا پایان جهان » (۹) ماهواره ی اتمی که برای مقاصد نظامی و جاسوسی طراحی شده، از کنترل خارج می شود و آینده ی انسان ها را تهدید می کند. دولت امریکا این ماهواره را منفجر می کند. سپس بسیاری از تجهیزات رایانه ای در جهان از کار می افتد و مردم فکر می کنند پایان جهان فرا رسیده است. پس از اندکی متوجه اشتباه خود می شوند. فیلم پس از آن زمان، پایان جهان را در سال ۲۰۰۰ م اعلام می کند.
در فیلم « طوفان سیاه » (۱۰) تکنولوژی نظامی ویژه ای به سفارش ارتش امریکا تهیه می شود که فلز سیاه نام دارد. این تکنولوژی می تواند هر چیزی را از روی زمین به وسیله ی ماهواره و شلیک با آن محو کند. مشکلی در سیستم ایجاد می شود و آزمایش این سیستم باعث می شود طوفانی سیاه از این ماده ایجاد شود که هر چیزی را در مسیر خود محو می کند.
در انیمیشن « نومئو و جولیت » (۱۱) جنگی میان دو گروه عروسک های آبی و قرمز درمی گیرد. یکی از مبارزان آبی، ماشینی چندکاره خریداری می کند تا بتواند انتقام قهرمانشان را بگیرد. این ماشین در روز جنگ همچون بمب اتمی منفجر می شود و خرابی زیادی برای هر دو طرف به بار می آورد.
در انیمیشن « ابری با احتمال بارش کوفته قلقلی » (۱۲) دانشمندی جوان برای اثبات توانایی خود و ایجاد تنوع در سیستم غذایی ساکنان جزیره، دستگاهی می سازد که باران غذا تولید می کند. برای مدتی وضع به کلی تغییر می کند و مردم زندگی متفاوتی را تجربه می کنند؛ اما پس از گذشت زمان، دستگاه، دچار اختلال می شود و غذاها به حدی بزرگ می شوند که باعث نابودی شهر می شوند. دستگاه که در آسمان است خودمختار می شود و با افرادی که برای خاموش کردن آن به آسمان می روند، مقابله می کند و می جنگد.
پیش از این به چند نمونه از فیلم ها اشاره شد که نشان از نتایج ناگوار تکنولوژی در آینده داشت. در انیمیشن « پسر ستاره ای » (۱۳) پیشرفت در تکنولوژی، کره ی زمین را به زباله دان فلزات تبدیل کرده است و بیش تر انسان ها در شهری شناور در آسمان به نام « متروسیتی » زندگی می کنند. در این انیمیشن افزون بر هشدار به پایان حیات در کره ی زمین به علت تکنولوژی، خطر آخرالزمانی نیز یک هیولای عظیم آهنی است که قصد کشتن انسان ها را دارد. این روبات از طریق یک هسته ی اتمی نیرو می گیرد.
فیلم « سیگنال » (۱۴) قالبی متفاوت برای هشدار درباره تکنولوژی دارد. در این فیلم امواجی با منبع نامعلوم در جهان منتشر می شود که از طریق دستگاه هایی همچون رادیو و تلویزیون به انسان منتقل می شود و فرد را به قاتلی وحشی تبدیل می کند که دیگر انسان ها را می کشد. در فیلم هر نوع تکنولوژی و به ویژه رسانه های جمعیِ صوتی و تصویری، نوعی تهدید برای آینده ی انسان ها به شمار می رود.
در فیلم « بدل ها » (۱۵) شرکتی برای آسایش و رفاه انسان ها روبات هایی به عنوان بدل می سازد. هر فرد با قرار گرفتن در دستگاه کنترل گر روبات در منزلش، بدل را کنترل می کند و با آن به کارهای روزمره اش می پردازد. به مرور، جایگزینی این روبات ها انسانیت و تعامل انسان ها را با یکدیگر از بین می برد. مخترع این دستگاه پس از دیدن نتایج اسف بار آن به دشمن اصلی آن تبدیل می شود؛ یعنی قصد دارد انسان ها را به دلیل پیروی از این اشتباه، مجازات کند و با سیستمی پیچیده، همه ی روبات ها و انسان ها را از طریق دستگاهی مرگبار از بین ببرد.
در فیلم « صدای رعد » (۱۶) شرکتی پیشرفته، تکنولوژی دیگری برای انسان ایجاد می کند؛ تکنولوژی خاصی که اجازه ی سفر در زمان را به انسان ها می دهد. با این سیستم موقعیتی برای افراد ثروتمند فراهم می آید تا بتوانند برای تفریح به زمان گذشته بروند و دایناسورها و حیوانات پیش از تاریخ را شکار کنند. برای عبور این افراد در گذشته دالان شناوری ساخته می شود که تصرفی در گذشته پیش نیاید؛ اما ناگهان یکی از شکارچیان از مسیر خارج می شود و پروانه ای را می کشد. همین اتفاق سبب دخالت در چرخه ی طبیعی شده، تغییرات عجیبی در آب و هوای آینده و وضعیت حیوانات رخ می دهد و تمدن بشری در معرض فروپاشی کامل قرار می گیرد.
در برخی فیلم ها تکنولوژی جدید به نوعی عامل نابودی نسخه های قبلی خود و به عنوان موجودی مستقل تهدیدی برای نوع خود محسوب می شود. به این صورت که با آمدن گونه ی جدید، گونه های قبلی در معرض نابودی هستند.
در دو فیلم « ترون » (۱۷) یک دانشمند، دنیای مجازی را به صورت نرم افزار می سازد که انسان ها می توانند در آن وارد شوند و به صورت انسان های نرم افزاری درآیند. پس از مدتی، یکی از نرم افزارهای داخل این دنیای مجازی که نرم افزاری اصلی به شمار می رود و جانشین خالق این دنیا محسوب می شود، به علت به وجود آمدن موجودات ضعیف و دور شدن از هدف اولیه ی ترسیم شده، مقابل خالقش قیام می کند و قصد نابودی دیگر نرم افزارها را دارد.
هم چنین در انیمیشن « روبات ها » (۱۸) جامعه ای روباتیک وجود دارد که تمام ساکنان آن روبات اند؛ شرکت سازنده ی روبات ها قصد دارد روبات های جدیدی روانه ی جامعه کند و روبات های قدیمی ساکن را قطعه قطعه و نابود سازد.
فیلم های سینمایی بسیاری به مقوله ی آسیب های تکنولوژی می پردازد که معمولاً مضمون آخرالزمانی هم دارند. هدف اصلی این گونه فیلم ها هشدار به ذات تکنولوژی است که می تواند دودمان بشر را بر باد دهد. هیچ اندیشمندی از گروه یاد شده قصد کتمان فایده های تکنولوژی را در صنعت، پزشکی یا امور روزمره ندارد؛ بلکه هشدار درباره مواردی است که جایگزین مهم ترین ویژگی های انسانی می شود.
بنابراین می توان مضمون اصلی فیلم های آخرالزمانی تکنولوژیک را هشدار به زیان های تکنولوژی در آینده دانست. هم چنین می توان این فیلم ها را مصادیقی برای دجال آخرالزمان نیز در نظر گرفت.

پی‌نوشت‌ها:

۱. The Terminator.
۲. The Matrix.
۳. The Animatrix.
۴. Zion.
۵. I, Robot.
۶. Robotropolis.
۷. The Terminators.
۸. Eagle Eye.
۹. Until the End of the World.
۱۰. Dark Storm.
۱۱. Gnomeo & Juliet.
۱۲. Cloudy with a Chance of Meatballs.
۱۳. Astro Boy.
۱۴. The Signal.
۱۵. Surrogates.
۱۶. A Sound of Thunder.
۱۷. TRON.
۱۸. Robots.

منبع مقاله :
امین خندقی، جواد؛ (۱۳۹۱)، آخرالزمان و آینده گرایی سینمایی، (بررسی و تحلیل بیش از پانصد فیلم)، قم: نشر ولاء منتظر (عج)، چاپ اول

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: