پنجشنبه - ۱۳۹۷/۰۸/۲۴
صفحه اصلی >> گوناگون >> سینما در 30 نما >> فرشتگان در سینما

فرشتگان در سینما

در میان آثار سینمایی و تلویزیونی، بخشی از فیلم هایی که به موضوعات مرتبط با دین می پردازند، فرشتگان را به عنوان یکی از موجودات مرتبط با این موضوع به تصویر می کشند. تصورات گوناگونی درباره چیستی و خصوصیات فرشتگان میان انسان ها وجود دارد. گمانه زنی های بشری در این باره باعث ایجاد تصاویر گوناگونی در ذهن انسان نسبت به فرشتگان شده است. گروهی از آثار با توجه به موضوع داستان، این گمانه زنی ها را به تصویر کشیده اند. عموم این نگرش های مرتبط به فرشتگان با متون دینی هم خوانی ندارد و معمولاً مطالب نادرست فراوانی در فیلم ها درباره این موضوع یافت می شود.
گروهی از فیلم ها فرشتگان را در داستانی به تصویر می کشند که کالبد انسانی دارند. برخی فیلم ها فرشتگان را از انسان هایی با قدرت های فرا طبیعی نشان می دهند؛ اما باز هم کالبد و خصوصیات انسانی دارند. نکته ی مهم دیگر درباره این فیلم ها آن است که فرشتگان علاوه بر این که دچار اشتباه می شوند، از دستور خدا سرپیچی و حتی در برخی نمونه ها با شیطان همکاری می کنند.
فیلم « اداره ی تنظیم » سازمانی را نشان می دهد که کارمندان آن، فرشتگانی با کالبد انسانی اند. این فرشتگان از جانب خدا مأمور تنظیم و تدبیر امورند. در داستان فیلم، فرشتگان که خود را مسئولان پرونده های انسان ها می نامند. گاهی در انجام مأموریت اشتباه می کنند و در جاهایی که آب فراوان وجود دارد یا زمانی که باران ببارد، قدرت فرا انسانی خود که با آن، مکان انسان ها را می فهمند، از دست می دهند. این موجودات فقط با کلاهی که بر روی سرشان دارند می توانند از درهای مخفی در جهان معاصر حرکت کنند که باعث می شود مسیرها بسیار نزدیک شود. فرشتگان در این فیلم همچون انسان ها رفت و آمد می کنند و از جانب خدا ( که در فیلم رئیس خوانده می شود ) آزمایش می شوند.
جهان معاصر در فیلم « کنستانتین » به گونه ای تصویر می شود که فرشتگان و شیاطین در کالبد انسانی در میان انسان ها حضور دارند و این گونه است که تعادل جهان برقرار می شود. فرشته ها دراین فیلم، بال هایی دارند که فقط برخی افراد قادر به دیدن آن هستند. « جبرئیل » در فیلم به صورت خانمی با قدی بلند دیده می شود که در نهایت به خدا خیانت می کند و به پسر شیطان برای بر پایی حکومت شیطانی اش کمک می کند.
در این فیلم برخی از انسان هایی که رفتار نیکویی در دنیا داشته اند پس از مرگ به فرشته تبدیل می شوند؛ برای نمونه، پسر جوانی که به « کنستانتین » در انجام مأموریت هایش کمک کند، طی ماجرای مقابله با پسر شیطان کشته می شود. در انتهای فیلم، پس از اتمام تیتراژ، این پسر را می بینیم که همچون فرشتگان فیلم، دارای بال شده و به فرشته تبدیل شده است.
فیلم « گابریل »(۱) دورانی تاریک را از آینده نشان می دهد که سیاهی فساد و گناه، تمام جوامع انسانی را در بر گرفته است و شیاطین بر آن حکم فرمایی می کنند. خدا برای مقابله با این جریان و اصلاح جامعه ی انسانی، فرشتگان مقرب خود را برای اصلاح با کالبد انسانی روی زمین می فرستد. هر کدام از فرشته ها که برای مبارزه با تاریکی به زمین می آیند، شکست می خورند و به گوشه ای می روند و همچون انسان های دیگر مشغول به زندگی سیاهی می شوند. یکی از فرشتگان دائماً مست است و در کابینی بیرون شهر زندگی می کند. یکی دیگر معتاد شده، به فاحشه گری مشغول است و عده ای دیگر که زنده مانده اند در جایی برای مردم بی پناه غذا درست می کنند. قوی ترین فرشته به نام « ساموئل » که تمام فرشتگان تصور کرده اند که او هم کشته شده، به زمین می آید و پس از شکست شیطان به خدا پشت می کند و جای شیطان را می گیرد. در نهایت « جبرئیل » برای مبارزه با سیاهی و پیدا کردن فرشتگان به زمین می آید و موفق می شود برخی فرشتگان را از نابودی و تباهی نجات دهد. این فیلم مملو از عقاید باطل درباره ی فرشتگان الهی است.
مجرمی فراری در فیلم « رانندگی خشمگین » از جهنم برای انتقام به دنیا می آید. فرشته ای برای بازگرداندن او و هم چنین مقابله با شیطانی که قصد تسخیر زمین را دارد، درکالبد یک انسان به زمین می آید. او دائماً سکه ای در دست دارد که تمام کارهایش را با آن انجام میدهد و هر زمان که بخواهد آن را به نشان مأمور ا ف بی آی تبدیل می کند و از دست پلیس رها می شود. این فرشته برای رسیدن به هدفش قتل انجام می دهد، انسان ها را شکنجه می دهد و خرابی به بار می آورد. این فرشته که خود را حسابدار می نامد در نهایت با کمک مجرم فراری جهنمی موفق می شود شیطان را شکست دهد و دوباره مجرم و شیطان را به جهنم بر می گرداند.
فرشتگان در فیلم « لژیون » هم شخصیت های مشابهی دارند. میکائیل در همان ابتدای فیلم از دستور خدا تمرد می کند و با صورتی خونی از عرش به زمین می افتد. بال هایش را با چاقو می برد و با این کار خود را از بندگی خدا خارج می کند. پس از این کار حلقه ی دور گردنش به نشانِ بیرون آمدن از بندگی خدا باز می شود و روی زمین می افتد. او تا انتها همانند انسان ها مبارزه می کند.
میکائیل نگهبان ساختمانی را که برای مداوا به آن جا می رود، بی دلیل می کشد و با دزدیدن انبوهی اسلحه در پی هدفش می رود. جبرئیل هم فرشته ای ظالم و وحشی است و همچون سربازان قرون وسطا با زره و گرز به مصاف می آید. وی نبردی سنگین با میکائیل دارد و او را می کشد. تناقضی در این بخش فیلم وجود دارد، به این توضیح که تا این قسمت از فیلم، میکائیل همچون انسان ها است و بدنی مادی دارد و زخمی می شود؛ ولی پس از کشته شدن به دست جبرئیل به ذرات نور، تبدیل می شود. اکنون این نکته، مبهم است که بالاخره او جسمی مادی دارد یا مجرد از ماده است. فرشته های دیگری که برای انجام دستور خدا و عذاب انسان ها به زمین می آیند، « سگ های بهشت » خوانده می شوند که در خشونت و وحشی بودن با جبرئیل تفاوتی ندارند.
نگرش فیلم های یاد شده درباره فرشتگان، فاصله ی بسیار زیادی با آموزه های دینی دارد. برای روشن شدن نگرش صحیح و نقد مضامین این فیلم ها، بحث مربوط به فرشتگان در دو حوزه ی چیستی و ویژگی ها بیان خواهد شد.
فرشتگان یا ملائکه، موجوداتی منزه از ماده ی جسمانی اند، زیرا ماده ی جسمانی در معرض زوال، فساد و تغییر است؛ کمال در ماده تدریجی است و از مبدأ حرکت می کند و چه بسا در بین راه به موانع و آفاتی برخورد کند و پیش از رسیدن به حد کمالش از بین برود. به همین دلیل نمی توان چنین تصوری در باره ملائکه داشت. بر همین اساس آن چه گاهی در روایات دیده می شود که برای نمونه جبرئیل به صورت انسان بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شده، از باب تمثل است؛ به این توضیح که در مقام ادراک و مشاهده برای انسان ها چنین ظهوری دارد نه این که ملک انسان شده باشد. تمثل به این معنا است که چیزی به صورت چیز دیگری ظاهر شود و در قرآن هم آمده (۲) که جبرئیل برای حضرت مریم (علیه السلام) به صورت بشری ظهور کرد. این بدان معنا است که جبرئیل در ظرف ادراک ایشان به آن صورت محسوس شد، نه اینکه واقعاً هم به آن صورت درآمده باشد؛ بلکه خارج از ادراک وی، صورتی غیر صورت بشر داشته است.(۳)
آیات فراوانی از قرآن کریم درباره ی صفات، ویژگی ها، وظایف و مأموریت های ملائکه سخن می گوید؛ حتی قرآن، ایمان به ملائکه را در ردیف ایمان به خدا، انبیاء و کتب آسمانی قرار داده است.(۴)
فرشتگان، موجوداتی عاقل و با شعورند و بندگان گرامی خدایند.(۵) آنها سر بر فرمان خدا دارند و معصیت نمی کنند.(۶) هم چنین وظایف مهم و گوناگونی از سوی خدا بر عهده دارند؛ مثلا گروهی حاملان عرش (۷) و برخی مدبرات امر (۸) و گروهی از فرشتگان مسئول قبض ارواح (۹) و بعضی دیگر مراقب اعمال بشرند.(۱۰) عده ای حافظ انسان از خطرات و حوادث (۱۱) و گروهی مأمور عذاب و مجازات اقوام سرکش (۱۲) و برخی از آن ها امدادگر مؤمنان (۱۳) و سرانجام گروهی دیگر مبلغان وحی و آورندگان کتب آسمانی برای انبیاء محسوب می شوند. (۱۴)
فرشتگان دارای مقامات مختلف و مراتب متفاوت اند و همیشه در حال تسبیح و تقدیس خداوندند،(۱۵) با این حال انسان بر اساس استعداد تکاملی اش از آنها برتر است تا آن جا که همه ی فرشتگان به علت آفرینش آدم به سجده افتادند و آدم معلم آن ها شد.(۱۶)
با آن چه درباره چیستی فرشتگان و صفات آنان آمد روشن می شود که فیلم های این گروه چه نگرش باطلی را درباره ی فرشتگان به مخاطبان انتقال می دهند؛ همان گونه که آمد اعتقاد صحیح به فرشتگان بسیار اهمیت دارد و این امر ضرورت تصحیح نگرش درباره فرشتگان را طلب می کند. آن چه باعث می شود هر سازنده ای به خود اجازه دهد تصورات خویش را به عنوان فرشته به نمایش گذارد، نداشتن علم کافی یا غرض ورزی در این باره است.

پی‌نوشت‌ها:

۱.Gabriel.
۲. مریم، آیه ۱۹.
۳. طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیز ان، ج۱۷، ص ۱۳.
۴. بقره، آیه ۲۸۵.
۵. انبیاء، آیه ۲۶.
۶. همان، آیه ۲۷.
۷. حاقّه، آیه ۱۷.
۸. نازعات، آیه ۵.
۹. اعراف، آیه ۳۷.
۱۰. انفطار، آیات ۱۰- ۱۳.
۱۱. انعام، آیه ۶۱.
۱۲. هود، آیه ۷۷.
۱۳. احزاب، آیه ۹.
۱۴. نحل، آیه ۲.
۱۵. صافات، آیات ۱۶۴- ۱۶۶ و شوری، آیه ۵.
۱۶. بقره، آیات، ۳۰- ۳۴.

منبع مقاله :
امین خندقی، جواد، (۱۳۹۱)،دین در سینما گزاره های اعتقادی،قم: ولاء منتظر(عج)، چاپ اول

 

۲ نظرات

  1. سایت خوبی برای جذب مخاطب راه اندازی کردید
    در کار خود موفق باشید

  2. از موقعی که مقالات شما رو مطالعه میکنم اطلاعاتم. بیشتر شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی: